Vind de perfecte gevelsteen in 5 vragen

Ben je van plan een nieuwe woning te bouwen of je gevel te renoveren? Gevelstenen bepalen voor een groot stuk de uitstraling van je huis. Maar hoe kies je de juiste? Wij helpen je aan de hand van vijf vragen op weg naar de perfecte gevelsteen.

Vraag 1: handvorm, strengpers of vormbak?

Qua productiemethode onderscheiden we handvorm-, strengpers- en vormbakstenen. De term ‘handvormsteen’ is misleidend, want echte met de hand gevormde gevelstenen zijn hoe langer hoe zeldzamer. Meestal wordt klei of leem machinaal in mallen geworpen, waardoor elke steen een vrij ruw, onregelmatig en uniek uitzicht krijgt.

Bij de productie van strengpersstenen gaat de klei door een machine. De streng die zo ontstaat, vormt de basis voor de afzonderlijke gevelstenen. Ze zijn maatvaster, regelmatiger en gladder dan handvormstenen, en verkrijgbaar in grotere formaten.

Vormbakstenen houden het midden tussen de twee vorige types. Ze zijn strakker en regelmatiger dan handvormstenen, maar ten opzichte van strengpersstenen vertonen ze grotere onderlinge verschillen en zijn ze wat ruwer.

Vraag 2: welke bouwstijl?

Kies je nu voor handvorm, vormbak of strengpers? De vraag stellen is makkelijker dan ze beantwoorden. Oké, strengpers leent zich op het eerste gezicht goed voor strakke, rechtlijnige, zeg maar moderne projecten. Maar ook de combinatie van een strakke vormgeving en een ruwe steen kan mooie resultaten opleveren. En uiteraard kan een gladde steen ook in de klassieke bouwstijlen – cottage, pastorij, hoeve – tot zijn recht komen.

Door de band genomen zal je voor een moderne woning wel vlugger bij een strakke gevelsteen uitkomen. En het klopt dat een ruwer exemplaar de rustieke charme van een klassieke woning karaktervol ondersteunt. Heb je een afgemeten idee van de gewenste bouwstijl, kan je dus al flink snoeien in het gamma gevelstenen.

Vraag 3: welke kleur?

Minstens even belangrijk als textuur en vorm, is de kleur. Gevelstenen vind je in tientallen, zo niet honderden kleuren en kleurschakeringen. Een gouden tip: baseer je keuze nooit op het zicht van één gevelsteen, hoe mooi die er ook uitziet in de toonzaal van de baksteenfabrikant.

Denk eraan dat de totale muuropbouw het effect van een afzonderlijke baksteen versterkt. Een typisch moderne noordgevel, met geen of nauwelijks ramen, wordt al gauw heel erg donker en dreigend als je kiest voor een erg donkere steen met dito voeg.

Vraag 4: welk voegtype?

Voegen vertegenwoordigen 15 % van je gevel en drukken onmiskenbaar hun stempel op het uitzicht. Onthoud: hoe donkerder de voegen, hoe donkerder je gevel. En hoe lichter, hoe lichter ook je gevel.

Wat je weleens ziet, is dat de voegen dezelfde kleur krijgen als de gevelsteen. Deze ‘ton sur ton’-techniek werkt het best bij egaal gekleurde stenen. Dé oplossing als je streeft naar een monolithisch geheel.

Als je referentieprojecten bezoekt, let dan zeker ook op de vorm van de voeg.

Vraag 5: welke verwerkingstechniek?

Naast de klassieke metseltechniek, met een voeg van ongeveer 12 mm, maken ook verlijmen en dunmetselen opgang. En dat heeft gevolgen voor de gevelsteen die je kiest. Een mooie gevelsteen om te verlijmen is smal en langwerpig. Tegenover traditioneel metselwerk is verlijmen 10 tot 15 % duurder. Want je hebt meer stenen nodig en lijmmortel is duurder dan gewoon cement.

Een alternatief voor lijm is dunmortel. Het uitzicht is nagenoeg identiek, maar het verschil zit in de technische eigenschappen van de mortels en lijmen en in de manier van aanbrengen. Ook de aard en de moeilijkheidsgraad van het project spelen een rol, en niet te vergeten: de vakbekwaamheid van de aannemer.

Verlijmen en dunmetselen zijn afwijkende technieken, waarmee jij of je aannemer dikwijls geen ervaring hebben. Daarom brengen verschillende fabrikanten aangepaste stenen op de markt met een uitholling aan de boven- en/of onderkant. Deze kan je gewoon op de traditionele manier vermetselen, maar toch bieden ze het uitzicht van verlijmd metselwerk.

Conclusie

Diverse factoren spelen mee bij het vinden van de ideale gevelsteen voor je gevel. Vorm en textuur, kleur, voegtype en ook de manier van verwerken. De moed zou je voor minder in de schoenen zakken. Maar wees gerust: het enige wat je nodig hebt, is tijd en dit eenvoudige stappenplan.

Stap 1: maak een lijstje

Snuister op websites van fabrikanten en in brochures. Stel een lijstje op van kanshebbers.

Stap 2: ga naar de toonzaal

Ga in de toonzaal kijken of de gevelstenen ook in het echt aan jouw verwachtingen voldoen. Nu kan je schrappen. In het beste geval hou je nog drie mogelijke gevelstenen over.

Stap 3: doe de praktijktest!

Bezoek minstens één referentieproject met jouw gevelsteen. En liefst meer. Let op de gebruikte voeg en kijk of de bouwstijl overeenkomt met wat je zelf van plan bent. Tip: leer uit de fouten van anderen. Kijk ook naar het schrijnwerk en de dakpannen. Allemaal nuttige informatie die je met je architect kan delen.