“100.000 euro of 1 miljoen? Bouwers verlangen meer dan wat hun budget aankan”

In de Architectenschakel leggen we elke week jouw meest prangende (ver)bouwvragen voor aan een architect, die vervolgens een collega aanduidt als opvolger. Deze week is het de beurt aan Evelyne Hamblok van Hamblok-Pissens architecten uit Vilvoorde.

1. Nieuwbouw of renovatie?

Een nieuwe vrijstaande woning bouwen, is nogal exclusief geworden de laatste jaren. Dat beseffen we maar al te goed. Nieuwbouwopdrachten zijn dan ook lichtjes in de minderheid binnen onze portfolio. We doen wel meer en meer centrumverdichtende groepswoningbouw- en cohousingprojecten. Daarin staat onze slogan ‘the good life’ centraal. Om goed te kunnen functioneren, moet zo’n project in onze ogen meer zijn dan een louter commerciële opéénstapeling van woningen. Sociale ontmoetingsplekken, zoals gemeenschappelijke tuinen, barbecue- en picknickplaatsen, volkstuintjes, speelplekken, huisdieraccommodaties en de aanwezigheid van natuurlijk groen zijn elementen die bijdragen tot een goed leven.

Het merendeel van de huidige aanvragen gaat over renovatieprojecten. We doen dit ontzettend graag en het sluit ook aan bij ons maatschappelijk engagement. Uiteindelijk heeft het ‘recycleren’ van een woning een zeer grote impact op de ecologische voetafdruk van een mens. Het leuke aan renoveren, is dat je een synergie kan creëren tussen oud en nieuw. Zo’n project begint steeds met een analyse van de bestaande waardevolle elementen. Die gaan we uiteraard in de kijker zetten, door de nieuwe elementen die we er aan toevoegen, heel neutraal en strak te houden. Zo gaan we op zoek naar de perfecte harmonie tussen oud en nieuw. Het leuke is ook dat een oud gebouw vaak een ‘ziel‘ in zich heeft, iets onverklaarbaar dat groeit met de jaren. En dat blijft in het gebouw hangen, ook als je grondig renoveert.

2. Wanneer is een ontwerp geslaagd, en welk ontwerp van jouw bureau is daar een mooi voorbeeld van?

Een project is voor ons geslaagd als de bewoners het ‘omarmen’. Een goede samenwerking tussen architect en opdrachtgever is daarom ontzettend belangrijk. De verbouwing van een oude schuur in Grimbergen is één van onze meest geslaagde projecten, omdat er ontzettend veel input van de opdrachtgevers in verwerkt zit. We kregen initieel enkel de opdracht om de renovatie op te volgen tot en met ruwbouw-winddicht. Maar voor ons vormen interieur en exterieur één geheel en in het eerste voorontwerp was er al een strak meubel voorzien waaraan het hele gebouw als het ware opgehangen werd.

Het gaat om een houten balkvormig volume, waarin vestiaire, trap en keuken verwerkt zitten. Door deze eenvoudige strakke ingreep werden alle ruimtes gestructureerd en konden de open ruimtes en authentieke elementen van de oude schuur bijna onaangeroerd blijven. Niels en Stéphanie hadden meteen begrepen waar dit project naartoe ging en ze hebben er alles aan gedaan om het volledige interieur uit te werken volgens dit idee.

Toen wij de schuur zagen, waren we meteen verkocht. De oude bakstenen gewelfsels boven de varkensstal en de enorme ruimtelijkheid van de bovenliggende hooizolder waren krachtige authentieke elementen die we zeker en vast wilden behouden. Het was geen makkelijke klus om het eivolle programma in het bestaande volume te proppen, zonder die ruimtelijkheid te verliezen. Dat hebben we opgelost door de zitruimte naar de bovenverdieping te verschuiven. De eethoek hebben we ietsje omhoog geschoven, zodat deze ruimte de link vormt tussen keuken en salon. Door de enorme vides vanaf de eethoek tot in de nok van het dak bleef de ruimtelijkheid behouden.

Uiteindelijk hebben we het balkvormige volume volledig in detail uitgewerkt. Niels en Stéphanie hebben heel veel zelf gedaan. Vaak kwamen ze zelf met ideeën maar ze volgden tegelijkertijd onze adviezen op. Het resultaat mag er zijn, en ze zijn er erg trots op. Het is voor ons ongelooflijk fijn om te zien hoe de inrichting en decoratie helemaal afgestemd zijn op de sfeer van de architectuur.

3. Hoe kan je als (ver)bouwer de kosten beperken?

Door vanaf de eerste pennentrek rekening te houden met het budget. We stellen vaak vast dat bouwheren net iets meer verlangen dan wat hun budget kan dragen. Dat geldt net zo goed voor iemand die 100.000 euro heeft als voor iemand met een budget van 1.000.000 euro. We proberen daar vanaf het eerste voorontwerp op te reageren en een realistisch ontwerp voor te stellen.

Soms past daar niet het volledige gewenste programma binnen, maar dan proberen we creatieve oplossingen voor te stellen. Vervolgens wordt er in iedere fase van het ontwerp teruggekoppeld naar het budget. Sommige bouwheren kiezen er voor om veel zelf uit te voeren en zo te besparen. Maar we zijn ervan overtuigd dat een goed voorbereid aanbestedingsdossier en een goede vergelijking van verschillende offertes enorm kostenbesparend kan werken.

4. Welke fouten moet je als (ver)bouwer absoluut vermijden?

Soms is het beter om nieuw te bouwen in plaats van te renoveren. We zijn spijtig genoeg al in situaties terecht gekomen waar het niet allemaal zo vlot verliep. Soms hebben bouwheren weinig besef van de kostprijs van een renovatie en hebben ze het grootste deel van hun budget al uitgegeven aan de aankoop van een bestaande woning. Dan is het voor ons maar al te pijnlijk om de mensen met hun neus op de feiten te drukken en te moeten uitleggen dat hun dromen onmogelijk te realiseren zijn met het resterende budget.

In andere gevallen is er voldoende budget over na de aankoop van de woning maar zijn de gewenste veranderingen zo ingrijpend dat je beter alles met de grond gelijk maakt en volledig opnieuw begint. Dan heb je volledige ontwerpvrijheid en kan je alle bouwknopen EPB-conform oplossen. Erg pijnlijk als de bouwheer veel geld heeft neergelegd voor een woning die gesloopt zou moeten worden… Spijtig genoeg worden we vaak pas betrokken in een verbouwingsproject na de aankoop. Het is dus een aanrader om een architect onder de arm te nemen voor je een bestaande woning koopt.

5. Heb je een gouden tip voor (ver)bouwers?

‘Bezint eer ge begint’. De voorbereidende fase, voor de start van de werken, is cruciaal voor een geslaagd (ver)bouwproject. Een goed ontwerp moet rijpen, zowel bij ons als bij de bouwheer. En dat heeft tijd nodig. In onze voorontwerpen stellen we vaak meerdere varianten voor. Dit doen we doelbewust om de bouwheer te doen nadenken en doordachte keuzes te laten maken. Vervolgens moet een project de tijd krijgen om te groeien.