Oude stadswijk in Kortrijk krijgt circulaire make-over

In de Tuighuisstraat in Kortrijk worden momenteel 18 woningen gesloopt en vervangen door 31 nieuwe units. Opvallend: een groot deel van de 100 jaar oude gevelstenen en kleidakpannen krijgt een nieuw leven in de nieuwbouwunits. Een unieke samenwerking tussen Wienerberger, ir.-arch. Lieven De Groote en de sociale huisvestingsmaatschappij Wonen Regio Kortrijk.

Selectief slopen

De sloopwerken zijn volop bezig in de Kortrijkse arbeiderswijk uit 1925. “Die gebeuren met de nodige voorzichtigheid, want we vervangen niet alle woningen uit deze sociale woonwijk”, vertelt architect Lieven De Groote. “Twee derde van de woningen is namelijk verkocht en blijft intact. De overige woningen zijn wel nog eigendom van de sociale huisvestingsmaatschappij en worden gesloopt en vervangen door nieuwbouw. Goed voor een totale bebouwing van 3.685 m².”

Wijkgevoel herstellen

Het oorspronkelijke doel van de wijk was de arbeidershuisjes verzamelen rond een gemeenschappelijke groene ruimte. Alle achtergevels gaven daarop uit. Maar vandaag zie je er enkel nog garagepoorten, gesloten gevels en een geasfalteerde straat. “Met ons ontwerp willen we het wijkgevoel weer tot leven brengen en sociaal contact stimuleren”, legt Lieven De Groote uit.

“Zo openen we de doorgangen tussen de woningen en voorzien we meerdere woon- en werkmogelijkheden. Denk maar aan kangoeroewonen, studio’s, hobbyruimtes en appartementen. Zo vinden meerdere types van bewoners hier hun gading. Van studenten tot nieuw samengestelde gezinnen.” En de auto’s van de bewoners dan? “Die zullen terecht kunnen in een ondergrondse garage.”

Circulair proefproject

Niet alleen het ontwerp van deze nieuwe wijkwoningen is uniek, ook de manier waarop ze gebouwd worden is in meer dan één opzicht vernieuwend. Ongeveer 50 procent van de bestaande gevelstenen en kleidakpannen krijgt een tweede leven in de nieuwe woningen. Tijdens een eerste technische controle ter plaatse wordt hun vorstweerstand en de aanwezigheid van zouten getest. Later worden door Wienerberger ook nog andere eigenschappen getest in hun labo. Ook de materialen die niet meer voldoen voor hergebruik kunnen nog dienen. Ze worden herleid tot opvulling van de schanskorven die tussen de verschillende percelen dienen als afscheiding.

Lange levensduur

Om te garanderen dat de nieuwe units lang meegaan, is de materiaalkeuze erg belangrijk. De gerecupereerde gevelstenen en pannen worden gecombineerd met nieuwe, circulaire materialen van Wienerberger. “We besteden veel aandacht aan de herbruikbaarheid en recyclage van onze producten”, zegt product manager Hans Cools. “Niet alleen hebben onze gevelbekleding, dakbedekking en kleiklinkers een lange levensduur, daarna kunnen ze ook perfect weer omgezet worden naar grondstoffen voor nieuwe materialen. Of een nieuwe bestemming krijgen, zoals in dit project in Kortrijk.”

Kalkmortel

Belangrijk daarbij is wel welke mortel er is gebruikt om de gevelstenen te metselen. “Om bakstenen opnieuw te kunnen gebruiken, is mortel met een deel kalk ideaal”, legt Hans Cools verder uit. “Die kan je achteraf makkelijk scheiden van de bakstenen zodat die weer een plaats krijgen in nieuw metselwerk. In dit geval kan je dus perfect circulair bouwen zonder dat je aannemer op een andere manier moet werken en zonder impact op de kostprijs, kwaliteit en uitzicht.”

Voorjaar 2021

Op het resultaat van deze circulaire vernieuwbouw is het nog even wachten. “We zijn nu in de fase van de aanbesteding voor de opbouw”, vertelt Lieven De Groote. “Maar we hopen rond deze periode volgend jaar op te leveren.” Benieuwd hoe het er zal uitzien als oude en nieuwe materialen hand in hand gaan.