Klimaatbestendig wonen: hoe omgaan met hete zomers?

Dubbel zoveel inwoners, werkplekken en groene ruimte in de stad? Het klinkt waanzinnig, maar volgens een nieuwe studie van ingenieurs- en ontwerpbureau Sweco kan het. En dat is niet alles: tegelijkertijd zou de leefbaarheid en de klimaatbestendigheid zelfs omhoog gaan. In wat voor stads- of dorpskern staat jouw huis dan over twintig jaar? En hoe pakken we het aan om klimaatbestendig te wonen?

Klimaatbestendig wonen

Momenteel woont de helft van de wereldbevolking in een stedelijk gebied, maar tegen 2050 stijgt dat aantal volgens de Verenigde Naties zelfs naar twee derde. Bovenop de bescherming tegen hittegolven, droogte en hevige regen moet een moderne stads- of dorpskern nu bovendien gewapend zijn tegen pandemieën, zoals de huidige coronacrisis. En dat terwijl we om ecologische redenen net dichter bij elkaar moeten gaan wonen. Onmogelijk? Toch niet.

Ruimte voor groen

Volgens een nieuwe studie van Sweco biedt de toenemende verstedelijking tegen 2050 net kansen: door kernen duurzaam en slim te ontwikkelen kunnen zowel het aantal inwoners als werkplekken en groene ruimte probleemloos verdubbelen om klimaatbestendig te wonen. “We moeten daarbij vooral de aandacht vestigen op een flexibel ontwerp en de integratie van  meer groen in de stadskern”, zegt Sara Tärk, landschapsarchitecte bij Sweco. “Zo kan je makkelijk 20% van je woonruimte laten vallen zonder dat je aan comfort inboet, zelfs tijdens een pandemie, hittegolf of droogteperiode. Steden met een flexibel ontwerp herstellen bovendien beter van zulke extreme gebeurtenissen.”

Uitdagingen

Hoe kunnen we in de toekomst beter omgaan met meer hittegolven, droogteperiodes en wateroverlast en tegelijkertijd toch compacter bouwen en wonen? Om dat te weten is het belangrijk om de vijf grootste trends van de komende jaren onder de loep te nemen. Aan de ene kant zorgen de hogere verstedelijkingsgraad, de steeds acutere klimaatproblematiek en de wereldwijde bevolkingsgroei voor uitdagingen. Aan de kant andere blijven de technologische mogelijkheden toenemen en winnen de circulaire en deeleconomie aan belang, wat kansen biedt.

Hoe pakken we klimaatbestendig wonen aan?

Om compacte en duurzame steden te bouwen, moeten we aandacht besteden aan verschillende factoren: de stedelijke infrastructuur en diensten optimaal gebruiken, grondstoffen- en energieverbruik beperken, ecologische vervoersmogelijkheden voorzien, de sociale samenhang verbeteren en de impact van de klimaatverandering indammen. Lukt dat niet? Dan ontstaat er tussen de verdichting en de manier waarop we omgaan met de klimaatverandering een strijd om de beschikbare open ruimte, terwijl het delen van die ruimte net dé factor is om een groene en leefbare stad te creëren.

Klimaatbestendig wonen in 2050: zo ziet het eruit

Hoe kan een typische hedendaagse stadsbuurt tegen 2050 dan veranderen in een klimaatbestendige en flexibele woonkern met ruimte voor groen? Sweco geeft een aantal noodzakelijke maar haalbare voorwaarden.

• Compactere woongebieden (her)bouwen met genoeg plaats voor aantrekkelijke en kwaliteitsvolle openbare ruimtes.
• Een doordacht netwerk van waterlopen en groen aanleggen. Dat is cruciaal voor het ecosysteem en de leefbaarheid in compacte woonbuurten.
• Het effect van de klimaatverandering op het ecosysteem analyseren is een prioriteit.
• Ruimtes moeten multifunctioneel worden: een gedetailleerd ontwerp met slimme technologieën zorgt niet alleen voor schaduw, waterwinning en koeling, maar ook voor veilige en mooie sociale ontmoetingsplaatsen.
• Openbare ruimtes kunnen verschillende functies bekleden op basis van het seizoen, tijdstip en de weersomstandigheden.