RenovActive: betaalbare en reproduceerbare klimaatrenovatie

Betaalbaar, makkelijk uitvoerbaar en op grote schaal reproduceerbaar, dat zijn de drie belangrijkste criteria voor het RenovActive renovatieproject in de Anderlechtse tuinwijk Goede Lucht. Voor de realisatie van dat project werkte de Velux Groep samen met de Anderlechtse Haard, een sociale verhuurmaatschappij die eigenaar is van 3.600 woningen in Anderlecht. Als voorbeeld werd een halfopen bebouwing uit de jaren ’20 volledig gerenoveerd volgens het RenovActive concept.

Active House

Het doel van dat grootschalige renovatieproject was om de Active House principes te testen in sociale huisvesting en aan te tonen dat een dergelijke klimaatrenovatie over heel Europa financieel haalbaar is. De Active House principes leggen de focus op drie elementen: comfort, energie en milieu. Door die drie factoren te combineren in de zeven toepasbaarste en kostenefficiënte renovatieoplossingen biedt RenovActive (renovatie + Active House) een betaalbare en reproduceerbare oplossing om oudere gebouwen te renoveren.

RenovActive

Het RenovActive concept werd in opdracht van Velux en de Anderlechtse Haard ontwikkeld door het Antwerpse architectenbureau ONO Architectuur. De zeven basiselementen van het renovatieconcept zijn de inrichting van de zolder, meer raamoppervlak, daglicht en ventilatie door het trappenhuis, dynamische zonwering, een hybride ventilatiesysteem, een verbeterde thermische gebouwschil en een uitbouw. Stuk voor stuk reproduceerbare elementen die bestaande woningen het vermogen bieden om even goed te presteren als een nieuwbouwwoning.

Goede Lucht

De tuinwijk Goede Lucht in de Brusselse rand werd gebouwd in de jaren 1920 om enerzijds kwalitatieve huisvesting te bieden aan mensen die voordien in omstandigheden beneden de norm woonden, en anderzijds om mensen uit het centrum van Brussel de mogelijkheid te bieden om zich elders te vestigen na de onteigening van hun terreinen in het centrum van de stad voor grote bouwprojecten. Aan het begin van de twintigste eeuw waren de huizen pioniers van architectuurdesign, maar nu voldoen ze niet meer aan de huidige huisvestigingsnormen en moeten ze dus worden gerenoveerd.

Blauwdruk

In de tuinwijk liggen 385 huizen, waarvan 189 in het bezit zijn van de Anderlechtse Haard. 86 daarvan zijn dringend aan renovatie toe en worden dan ook in een eerste fase onder handen genomen. Als prototype werd eerst een halfopen bebouwing uit de jaren ’20 verbouwd van onbewoonbaar pand naar een woning met veel comfort die voldoet aan alle huidige energie- en gezondheidseisen. Die woning is sinds de voltooiing een blauwdruk voor de 85 gelijkaardige renovatieprojecten in de buurt.

Architectuur

In de voorbeeldwoning werd onder andere de leefruimte uitgebreid van 80 m² naar 95 m² en de zolder van 12,5 m² heringericht. “We moesten de zolder erbij nemen om de nuttige ruimte uit te breiden. We zochten ook een locatie voor het trappenhuis, maar konden de bovenste verdieping enkel vanaf het midden toegankelijk maken. Gelukkig was dat het donkerste gedeelte van de woning, zodat het trappenhuis eigenlijk kon helpen bij het verlichten van de woning in zijn geheel”, vertelt Jonas Lindekens, architect bij ONO architectuur.

Licht en ventilatie

Dat het trappenhuis nu dienst doet als licht- en ventilatieschacht in combinatie met automatische vensters is een vrij unieke oplossing. “Ze werken samen, de ene kan niet presteren zonder de andere. Als het trappenhuis er niet zou zijn, zouden we de daglichtinval niet kunnen maximaliseren. Bovendien creëert de combinatie een gezellige sfeer met licht dat uit twee richtingen komt. Hetzelfde geldt voor de ventilatie. Het venster bovenaan het trappenhuis zou geen goede prestaties leveren op het vlak van ventilatie als het niet gecombineerd werd met de automatische vensters in de gevel”, zegt Jonas.

Grootschalige toepassing

Een belangrijke factor om dergelijk energetische renovaties op grote schaal te kunnen toepassen, is het terugdringen van de renovatiekosten. In het RenovActive concept is de betaalbaarheid gebaseerd op de bewezen kwaliteit van de zeven basiselementen en hun vermogen om makkelijk gereproduceerd te worden zodat schaalvoordelen een grote rol kunnen spelen. Absoluut een voordeel voor het strakke budgetkader van de Anderlechtse Haard.