Binnenkijken: Beton is alomtegenwoordig in deze buitengewone woning

Op een steile helling in een bosrijke omgeving ontwierp architect Eric Grondal een buitengewoon huis. Buitengewoon in ontwerp en uitvoering. Met als blikvanger de koperen gevelbekleding die de woning een minimalistisch en toch opvallend design geeft.

Het kostte heel wat moeite om de juiste oriëntatie voor het huis te vinden. Door de omringende hoge bomen was het niet vanzelfsprekend om natuurlijk licht binnen te brengen. Pas na maanden nadenken en schetsen, kwam de architect met het idee om het rechthoekige volume loodrecht op de helling te plaatsen. "We wilden het huis laten opgaan in het terrein. Ook al moesten er toch enkele bomen sneuvelen, de impact op de groene omgeving is minimaal gebleven", zegt de architect. Onderaan de helling, waar de inkom van het huis zit, zorgt een onderbouw van donkere bakstenen voor de overgang naar de koperen gevelbekleding. Deze koperen schil rond de betonnen gevel werd ter plaatse versneden en geplaatst.

XXL ramen

Aan de smalle voorkant van het huis loopt een hoog en breed raam over twee verdiepingen door (zithoek en mezzanine). Het zicht naar buiten is als een natuurschilderij. Al even indrukwekkend is het driedelige schuifraam dat uitgeeft op het terras aan de lange zijde van het huis. Als je de ramen openschuift, verdwijnen ze als het ware in de muur. "Daarvoor bedachten we een soort behuizing in de muur. En als de ramen helemaal open staan, is de doorgang tussen de woonruimte en het terras volledig vrij." De behuizing waarin de schuiframen worden geschoven, is bekleed met houten latten en doet binnen ook dienst als opbergruimte (boekenkast, televisie,...).

Aan de andere kant van de leefruimte, in het noordoosten, zitten geen ramen, maar daar bestaat het dak van het aangebouwde deel volledig in glas. Omdat dat glazen dak hoger ligt dan het plafond van de ruimte, is het niet direct zichtbaar. Eric Grondal beschouwt zijn project als een mobiel laboratorium: "Ik testte een paar nieuwe, soms gedurfde, zaken uit. Wat ik uit deze ervaringen bijleer, is nuttig voor toekomstige projecten."

Grijze massa

Niet alleen voor de structuur werd beton gebruikt, het is vooral ook alomtegenwoordig binnen in de woning. "Ik hou van ruwe en strakke materialen, omdat ze eenvoudig zijn." De muren bestaan uit opeenvolgende panelen van ter plaatse gestort zichtbeton. Zelfs de gaten die bij het storten werden gemaakt om de bekisting samen te houden, liet de architect zichtbaar. Ze werden gewoon opgevuld, met een klein beetje reliëf zodat ze toch zouden opvallen. De architect behield zelfs de sporen van aflopend beton tijdens het drogen. En ook de plafonds zijn van beton.

Te midden van deze grijze massa zorgt een ambachtelijk gevlochten houten wand voor een decoratieve toets. Deze is ook de leuning van de trap. De vloer bestaat uit grote donkergrijze terrazzotegels met lichtere korrel. Ze werden ter plaatse gestort en opgeschuurd door een gespecialiseerde firma. "Monnikenwerk", noemt de architect het. Terrazzo is terug van weggeweest en populair door zijn vintage uitstraling. Het materiaal is een mengsel van zand, beton, cement, steenkorrels en water, het glanst en kan in alle mogelijke kleuren uitgevoerd worden. Terrazzo wordt beschouwd als 'onverslijtbaar' en heel onderhoudsvriendelijk.

Zwevende trap

Ook de trap is een originele vondst. De treden bestaan uit fijne, versneden platen van ruw staal en zijn met ijzeren pinnen rechtstreeks in de betonmuur verankerd. Het systeem is niet alleen stevig, maar dus ook volledig onzichtbaar. Het geeft de twee trappen in huis een lichte uitstraling, ondanks het grote gewicht van de treden - 90 kg per plaat. Op de bovenste verdieping loopt er in de gang, aan de kant van het raam, een meubel op maat over de volledige lengte. In de ruwe populieren wand, aan de andere kant van de gang, zitten de deuren naar de slaapkamers van de kinderen en hun badkamer. Ze hebben elk een eigen opbergruimte in de kastenwand. Het perspectief is intrigerend en wordt beklemtoond door een ledstrip die bovenaan in een gleuf langs de houten wand verborgen zit. De architect maakte op verschillende plaatsen gebruik van deze indirecte verlichting.

Alles steunt op de buitenmuren

Een grote troef van beton is dat het grote overspanningen mogelijk maakt. In dit geval steunt het gebouw volledig op de buitenmuren. "Daardoor kon ik de ruimte vrij indelen. De 25 meter lange gangen die dwars door het huis lopen zijn daar een mooi voorbeeld van." De thermische inertie van beton verhoogt het wooncomfort, zowel in de zomer als in de winter. Door de grote massa van het materiaal wordt energie opgeslagen en langzaam weer vrijgegeven, met minder grote temperatuurschommelingen tot gevolg. Hoewel deze woning het passiefhuiscertificaat niet behaalde - dat was onmogelijk door het golvende terrein en de dichte begroeiing van de bomen die het licht wegnemen - kreeg het toch het attest 'Energiebewust bouwen', uitgereikt door het Waals Gewest.

Geothermie (warmtepomp en vloerverwarming), zonnepanelen voor sanitair warm water, driedubbel glas, mechanische ventilatie met warmterecuperatie, luchtdichtheid,... alles staat in het teken van een optimaal energieverbruik. In die mate zelfs dat de grootste uitdaging was om oververhitting tegen te gaan. Boven de ramen werden dan ook uitstekende zonweringselementen geplaatst zodat de zonnestralen niet rechtstreeks kunnen binnendringen. De totale energiebehoefte van het huis (alle elektriciteit die nodig is voor verwarming, verlichting, sanitair warm water en de elektrische toestellen) bedraagt 20 kWh/m²/jaar Ter vergelijking: bij een passiefhuis mag de energiebehoefte niet hoger liggen dan 15 kWh/m²/jaar, maar dan enkel voor de verwarming. De architect is bijzonder tevreden over deze energieprestaties.

Een goed glaasje wijn

Eric Grondal is ook zeer trots op zijn bijna volledig ondergrondse wijnkelder, die in het verlengde van de bijkeuken ligt. "Afhankelijk van het seizoen ligt de temperatuur er tussen 8°C en 15°C. Ideaal dus om drank, wijn en groenten te bewaren". Dankzij de isolerende deur blijft deze ruimte luchtdicht en zijn er geen koudebruggen. De woning van Eric Grondal is een persoonlijk en origineel project geworden. Ondanks het niveauverschil vormt het huis een geheel met de natuur. En voor een douche onder de blote sterrenhemel moet je in de 'openluchtdouchekamer' zijn. Het platte dak uit glas biedt dag en nacht een sprookjesachtig zicht!