Je zolder of kelder inrichten tot sport- of wellnessruimte? Architect geeft tips

Bij januari horen goede voornemens. Heb je fitness als nieuwe hobby opgepikt of wil je in 2024 meer me-time? Dan kan je de zolder of kelder van je woning inrichten tot de ultieme ontspanningsruimte. Maar dan moet je wel met enkele zaken rekening houden. Architect Els Staessens van ROBUUST architectuur & onderzoek geeft tips en advies.

Geen fitness of spa zonder ventilatie

Ben je van plan om een fitness of een sparuimte te installeren in de kelder of op de zolder? Dan is het belangrijk om ventilatie te voorzien. “Een kelder is niet bedoeld om in te wonen”, vertelt Staessens. “Je zal er zelfs door gewoon te ademen vocht produceren, zeker wanneer je er wil sporten of er een sauna of douche wil plaatsen, en dat vocht moet afgevoerd worden.” Op zolder kan je in het beste geval een raam openen, maar in de kelder is het moeilijk om op natuurlijke wijze te ventileren. Het is daarom belangrijk om een mechanisch ventilatiesysteem te installeren. Zo wordt de lucht continu ververst en stapelt waterdamp zich niet op.”

Vermijd vochtproblemen

Laat je ventilatie links liggen, dan zullen er vochtproblemen ontstaan. “Waterdamp in de lucht die niet kan ontsnappen zal uiteindelijk condenseren op de koude muren en het plafond”, weet Staessens. “Er vormen zich vochtparels waarop al snel schimmels beginnen te broeden. Bovendien zal een kelder met een hoge luchtvochtigheidsgraad ook oncomfortabel aanvoelen. Ventilatie is dus echt wel aan de orde.”

Isolatie is de norm

Ventilatie voorzien is het minimum, maar voor een comfortabele fitness of sparuimte is isolatie ook een aanrader. “Isoleer de keldermuren langs binnen om te voorkomen dat warmte ontsnapt”, gaat Staessens verder. “Op zolder is het vanzelfsprekend om het dak goed te isoleren.”

Isoleer je zelf, doe dat dan wel volgens de regels van de kunst. “Een dampscherm plaatsen aan de binnenzijde is cruciaal om vochtproblemen te vermijden”, waarschuwt de architect. “Wanneer je op zolder een vochtproducerende ruimte zoals een spa of fitness wil bouwen, dan is een dampscherm van zeer groot belang. Zorg er ook voor dat het dampscherm helemaal doorloopt en niet onderbroken wordt door stopcontacten en kabels.” Doe je dat niet, dan krijg je te kampen met condensatievorming en de bijhorende vochtproblemen. “In een kelder zijn vochtproblemen snel duidelijk. Je ziet vochtplekken op de keldermuren verschijnen of water naar beneden druppelen. Plaats je daarentegen geen dampscherm op zolder en steek je alles netjes weg achter een gipsplaat, dan stapelt de condens zich langzaam op in de dakconstructie.”

Wat met de aan- en afvoer van water?

Wil je de fitness of spa-ruimte van een douche voorzien, dan moet je aan de aan- en afvoer van water denken. “In vrij recente kelders zit mogelijk een pomp ingebouwd die water kan afvoeren, maar bij oudere kelders is dat niet het geval”, weet Staessens. “Heb je een pompput, dan kan je de douche daarop aansluiten, maar is dat niet het geval dan zal je de douche een stuk hoger moeten plaatsen om de pomp onder de doucheplaat te installeren. Dat is niet praktisch, want in lage kelders zal er dan onvoldoende vrije ruimte zijn om onder de douchekop te kunnen staan. In de zolder kan je de douche aansluiten op de badkamer die zich op de verdieping eronder bevindt, al zal je ook daar in de praktijk wel een opbouwhoogte hebben.”

Watertoevoer betekent een uitbreiding op het bestaande watersysteem en dus heb je mogelijk nog een nieuwe warmwatervoorziening nodig. “Zal je de ontspanningsruimte in de kelder of op zolder slechts beperkt gebruiken, dan kan je eventueel werken met een elektrische doorstromer, maar dat vergt wel een groot vermogen wat mogelijk een probleem vormt in de elektriciteitskast”, legt Staessens uit. “De oplossing is om een elektrische boiler van pakweg honderd liter of, nog beter, een warmtepompboiler te installeren. Dat toestel krijgt dan een aparte kring op het elektrisch bord, aangezien er contact is met water, en je moet dus wel aankloppen bij een elektricien. Wil je een sauna plaatsen, vraag dan zeker na bij een elektricien of dat haalbaar is voor het totale vermogen van jouw elektriciteitsaansluiting vooraleer je de aankoop doet, zeker in combinatie met een extra warmwaterboiler.”

Droom je van een fitness op zolder? Dan moet je ook rekening houden met de maximale draagkracht van de constructie. “In de meeste gevallen zullen die extra gewichten op zolder geen probleem vormen, maar ben je van plan om zware roeitoestellen of gewichtenrekken te plaatsen, haal er dan de oorspronkelijke stabiliteitsplannen bij of doe een beroep op de expertise van een stabiliteitsingenieur.”

De ultieme ontspanningsruimte creëren

Jouw fitness of sparuimte moet natuurlijk ook comfortabel zijn. “Besteed de nodige aandacht aan verlichting en akoestiek”, tipt de architect. “Vooral in kelders is de akoestiek niet optimaal. Wil je sporten met muziek, overweeg dan een extra wandafwerking van zachte materialen.”

Staessens sluit af met een praktische tip. “Wil je grote toestellen zoals een sauna in de kelder of op zolder installeren, ga dan zeker na of je alles door het keldergat of op de zoldertrap krijgt.”

Lees ook:

• Kelder transformeren? Check deze vijf ideeën
• Zo plaats je zelf isolatie