Hoe werkt een geothermische warmtepomp precies? Wat betaal je voor dit type warmtepomp en waar moet je zeker op letten als je er een wil installeren? We maken je wegwijs.
Hoe werkt een geothermische warmtepomp?
Een geothermische warmtepomp biedt het hoogste rendement, maar is ook het duurst. Dit type warmtepomp haalt energie uit de ondergrond of uit het grondwater en geeft deze af in huis via vloerverwarming, ventiloconvectoren of extra grote radiatoren. Daarvoor worden leidingen in de grond gelegd. Verticaal met behulp van diepe putboringen; of horizontaal, waarbij de leidingen vlak onder het grasoppervlak komen te liggen.
Je kan ook enkele graden passief koelen met een geothermische warmtepomp. Dit kan met geothermische warmtepompen die de koelte uit de bodem gebruiken om het water dat door de leidingen van je vloer- of muurverwarming pompt, af te koelen. Hiermee kan je je woning 2°C tot 4°C doen afkoelen.
Welke soorten geothermische warmtepompen zijn er?
Geothermische warmtepompen gebruiken de bodem of het grondwater als warmtebron. De meest toegepaste systemen voor woningen zijn een horizontaal buizennet (horizontale captatie) of putboringen (verticale captatie).
1. Bodem-waterwarmtepomp met horizontaal buizennet
Deze geothermische warmtepomp haalt warmte uit de bodem en geeft die warmte af aan het verwarmingscircuit. Op een diepte tussen 0,8 m en 1,5 m wordt er een buizennetwerk (of captatienet) ingegraven. Daar stroomt een koelvloeistof door die warmte aan de grond onttrekt. Zonnestralen en regenval verhogen de warmteafgiftecapaciteit van de grond. De afmetingen van het buizennet variëren naargelang de grondsamenstelling, het vochtgehalte en het vermogen van de warmtepomp. Reken op ongeveer 2 tot 2,5 keer de te verwarmen oppervlakte.
2. Bodem-waterwarmtepomp met putboringen
Bij dit type worden er via putboringen tussen 50 en 100 m diep lussen voor koelvloeistof in de bodem aangebracht. Een bodemonderzoek wijst uit hoeveel putboringen er nodig zijn. Hoe lager de warmtegeleidbaarheid van de bodem, hoe duurder de installatie.
Foto Itho Daalderop
© Masser
Wat zijn de voor- en nadelen van een geothermische warmtepomp?
| Soort warmtepomp | Horizontaal buizennet | Putboringen |
| Voordelen | - Hoog rendement - Passieve koeling mogelijk | - Hoog rendement - Weinig tuinoppervlakte nodig - Passieve koeling mogelijk |
| Nadelen | - Grote, toegankelijke tuinoppervlakte nodig voor de installatie - Duur (wel goedkoper dan putboringen) | - Duurste oplossing - Niet altijd mogelijk: de grond moet vlot bereikbaar zijn (soms moeilijk bij rijwoningen) - Checken of een vergunning of melding nodig is |
Wat is de prijs van een geothermische warmtepomp?
De kostprijs van een geothermische warmtepomp, zit tussen de 15.000 à 25.000 euro. Dat is inclusief plaatsing en boringen, maar exclusief btw en het warmteafgiftesysteem, bijvoorbeeld vloerverwarming. Het is het duurste type van warmtepomp, maar ook wel het systeem met het hoogste rendement. Lees hier meer over de prijzen van andere soorten warmtepompen of vraag meerdere offertes op om prijzen te vergelijken.
Zijn er premies voor de plaatsing van een geothermische warmtepomp?
Wie investeert in een geothermische warmtepomp kan zowel in Vlaanderen als Brussel en Wallonië aanspraak maken op een premie. Lees hier meer over de exacte voorwaarden en het bedrag van de premies.
| Premies voor een geothermische warmtepomp | |
| Vlaanderen | Laagste inkomstencategorie (cat. 4): 8.000 euro Laagste inkomstencategorie (cat. 3): 6.000 euro Middelste inkomstencategorie (cat. 2): 4.000 euro Hoogste inkomstencategorie (cat. 1): 4.000 euro |
| Wallonië | 600 tot 3.600 euro afhankelijk van je inkomstencategorie |
| Brussel | Categorie I: 5.800 euro Categorie II: 6.150 euro Categorie III: 6.500 euro |
Voorwaarden en vergunningen
Voor de meeste warmtepompen voor huiselijk gebruik heb je geen vergunning nodig. Een meldingsplicht is er ook niet. Tenzij de totale drijfkracht meer dan 5kW is of er verticale boringen moeten uitgevoerd worden bij geothermische warmtepompen. Afhankelijk van de diepte is er een vergunnings- of meldingsplicht.
In welke woningen kan je een geothermische warmtepomp plaatsen?
Voor nieuwbouwwoningen is een (hybride) warmtepomp sinds januari 2023 verplicht. Vanaf 2025 is het echter niet meer mogelijk om een nieuwbouwwoning aan te sluiten op het gasnet. Vanaf dan kan je je woning enkel verwarmen via een elektrische warmtepomp, een warmtenet, een biomassaketel of directe elektrische verwarming (al wordt dit niet aangeraden).
Bij een ingrijpende energetische renovatie, waarbij je de volledige gebouwschil aanpakt (dak, vloer, muren en ramen) is een warmtepomp een goede keuze. Zeker als je de warmtepomp combineert met zonnepanelen. Dat resulteert in een van de efficiëntste manieren om duurzaam te verwarmen.
Tip: lees meer over warmtepompen in onze gratis gids.
FAQ geothermische warmtepomp
Renoveren en ventileren? Deze onzichtbare raamventilatie verbetert je comfort
Wie zijn woning grondig renoveert, is doorgaans verplicht om ventilatie te plaatsen.
Waarom compacte nieuwbouw dé slimme woonkeuze is in 2026
De manier waarop we wonen verandert. Stijgende bouwkosten, kleinere percelen en een groeiend duurzaamheidsbewustzijn maken één ding duidelijk: efficiënt wonen is de toekomst.
