Van label E of F naar minstens D: hoe maak je werk van een EPC-renovatie?

Koop je een woning met EPC-label E of F? Dan moet je die verplicht renoveren naar label D of beter. Uit cijfers van het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA) blijkt dat slechts 9 op 100 Vlaamse woningen een label A heeft, terwijl in 2050 alle woningen een A-label zou moeten hebben. Er moeten dus nog heel wat woningen gerenoveerd worden om de klimaatdoelen te halen. Hoe maak je in de praktijk werk van een EPC-renovatie? We vroegen het aan architect Kati Lamens, bestuurslid bij Netwerk Architecten Vlaanderen en voorzitter van Architectenbouwers.

Naar label A

Uit cijfers van het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA) blijkt dat slechts 9 op de 100 Vlaamse woningen aan de normen van het EPC-label A voldoen, terwijl tegen 2050 moeten alle woningen een A-label moeten hebben. Momenteel hebben ruim één derde van de woningen nog een ongustig E- of F-label. Om de klimaatdoelen te halen, moeten elk jaar bijna 125.000 woningen gerenoveerd worden, een verdrievoudiging van het huidige renovatieritme. 

Starten met een masterplan

“Als mensen langskomen met de vraag hoe ze hun woning het best renoveren om de EPC-score te verbeteren”, vertelt Kati Lamens, “stellen we altijd eerst een masterplan op, met wat er zou moeten gebeuren om de vereiste EPC-score te behalen en tegelijk de woning leefbaar en bewoonbaar te maken. Vervolgens bepalen we de prioriteiten: wat moet er zeker eerst gebeuren, wat kunnen we uitstellen, en hoelang kunnen we dat?”

“Voor elke woning ziet het antwoord op die vraag er anders uit, omdat elke woning en elk budget nu eenmaal anders zijn. Los daarvan, als mensen de EPC-score van hun woning willen opkrikken, beginnen we meestal met de schil van het huis. Hoe goed zijn het dak, de vloer en de muren geïsoleerd? Wat meteen ook de beste volgorde is om daar verandering in te brengen.”

Beginnen met het dak

“Bij oude woningen lukt het maar zelden om het dak enkel langs binnen te isoleren, omdat het meestal niet volgens de regels van de kunst is opgebouwd. Er zit bijvoorbeeld langs de buitenkant geen onderdak onder de pannen en de tengellatten. En zelfs al kan je toch aan de binnenkant isoleren, dan nog moeten de dakwerkers de hele dakbedekking wegnemen en een nieuw onderdak leggen. Dus plaatsen ze eerder een sarkingdak. Een dakopbouw waarbij de nieuwe isolatielaag volledig op de bestaande dakconstructie komt te liggen, inclusief een bijkomend onderdak en tengellatten, zonder dat er ergens een koudebrug of onderbreking in de isolatielaag zit. Belangrijk is dan ook dat de dakisolatie goed aansluit op de muurisolatie.”

Over naar de vloer

“Heel veel mensen zijn geneigd om het isoleren van de gelijkvloerse vloer uit te stellen,” merkt Kati op, “maar als die er eenmaal volledig ligt en je woning helemaal ingericht is, komt dat er niet meer van. Terwijl het isoleren van (delen van) je gevels mogelijk wel nog enkele jaren kan wachten, als dat niet per se nodig is om de verplichte EPC-score te behalen.”

“In veel oudere woningen is het plafond op het gelijkvloers nog 2,70 à 2,80 meter hoog, of meer. Mogelijk kan je dus op de bestaande vloer isoleren en op die vloerisolatie vervolgens vloerverwarming leggen, die later ideaal te combineren valt met een warmtepomp. Is het plafond op het gelijkvloers niet hoog genoeg, dan moet je de ondergrond uitgraven om de vloer te kunnen isoleren. De vloer moet wel zeker een nieuwe ondervloer krijgen en waterdicht gemaakt worden langs onderen en langs de randen, om opstijgend vocht te stoppen. Want eenmaal de hele schil van je huis geïsoleerd is, geraakt dat vocht niet meer weg uit de woning en zorgt het voor problemen.”

Daarna eventueel nog de muren

“Maak je ook meteen werk van je gevels, op aanraden van de architect? Dan begin je het best met het buitenschrijnwerk. Eerst laat je er alle te weinig isolerende raamgehelen uithalen. Zo zie je meteen of er koudebruggen bestaan rond de ramen, bijvoorbeeld metselwerk dat van in de woning doorloopt naar de buitengevel. Zo’n koudebruggen kan de vakman weghalen. Vervolgens laat je nieuwe, beter isolerende ramen plaatsen.”

“Isoleer je ook de gevels? En hebben je gevels een spouw van minstens 5 cm breed? Dan kan je daar isolatiemateriaal laten inblazen. Maar dan mag je spouw zeker geen koudebruggen meer bevatten. Is de spouw niet geschikt? Dan moet je de muren langs de binnen- of buitenkant laten isoleren. De goedkoopste optie is crepi met isolatie, maar zelfs dan zit je voor een eengezinswoning al snel aan 15.000 tot 20.000 euro. Laat je budget dat niet toe, maak er dan werk van tijdens een volgende fase, als je met de overige werken de energieprestatie van je huis al genoeg verbetert.”