Houtskeletbouw: opbouw, isolatie, uitzicht, voordelen en aandachtspunten

Houtskeletbouw is veruit de bekendste toepassing in de houtwoningbouw. Meer dan 8 op de 10 nieuwbouwwoningen in hout worden opgebouwd volgens dit principe. Voor renovaties of uitbreidingen loopt dat zelfs op tot 9 op de 10 woningen. Lees alles over de opbouw, isolatie, het uitzicht, de voordelen en aandachtspunten van houtskeletbouw.

Wat is een houtskeletbouwwoning?

Bij een houtskeletbouwwoning bestaat de draagconstructie uit een skelet van houten balken en stijlen. Dat houten frame vormt de ruggengraat van de woning. De ruimtes tussen het hout worden opgevuld met isolatiemateriaal en daarna afgewerkt met platen, gevelbekleding en binnenwanden.

Hoe zit zo’n woning in elkaar?

Een typische opbouw van buiten naar binnen:

• Gevelbekleding (baksteen, hout, crepi, enz.)
• Water- en winddichte folie
• Houten draagconstructie
• Isolatie tussen het hout
• Dampremmende laag
• Binnenafwerking (bijvoorbeeld gipsplaten)

Opbouw houtskeletwoning

De naam zegt het zelf. De structuur van het gebouw bestaat uit een skelet van houten balken. Zowel verticaal (stijlen) als horizontaal (regels) zijn deze balken van beperkte dikte. Samen vormen ze kaders. Tegen deze kaders komen windverbandplaten. Deze vangen horizontale belastingen op, bijvoorbeeld bij zware windvlagen of aardbevingen. De stijlen, die om de 40 à 60 cm staan, vangen de verticale belasting van het dak en de vloeren op. Het kader zelf bestaat meestal uit naaldhout. De platen binnenin de opbouw variëren: multiplex, OSB, spaanplaten, cementplaten, gipskartonplaten... afhankelijk van hun functie. Je leidingen worden weggewerkt in een technische spouw in de vloer of in de wand.   

Isolatie bij houtskeletbouw

Houtskeletbouw leent zich uitstekend om doorgedreven te isoleren (heel interessant als je bijvoorbeeld passief bouwt). Je kan namelijk doorgedreven isoleren zonder in te boeten op woonruimte. De kern van de isolatie breng je aan tussen de stijlen. Maar ook tegen de buiten- en binnenkant kan je nog extra isolatie voorzien. Niet overbodig aangezien de stijlen en regels minder goed scoren op vlak van thermische isolatie.

Uitzicht van een houtskeletwoning

Zet een houtskeletbouw naast een traditioneel gemetselde woning, en je ziet geen enkel verschil langs buiten. De afwerkingsmogelijkheden zijn dan ook identiek. Alle soorten afwerkingen zijn mogelijk: baksteen, buitenpleister, gevelplaten, houten gevelbekleding, noem maar op. Langs binnen werk je meestal af met een gipskartonplaat. 

Voordelen houtskeletbouw

Houtskeletbouw brengt enkele voordelen met zich mee:

• Meestal op maat geprefabriceerd (bv. ook doorvoeren leidingen): amper bouwafval.
• Eenvoudige en snelle montage op de werf met behulp van een gewone kraan. Op een aantal dagen staat je structuur recht.
• Veel mogelijkheden op architecturaal gebied.
• Lichtgewicht, ook geschikt voor weinig draagkrachtige ondergrond. Je bespaart op fundering.
• Goede isolatiewaarden
• Eenvoudig om woningen uit te breiden, mede door het beperkte gewicht (denk aan ‘optoppingen’ waarbij bovenop een bestaande woning een extra verdieping gebouwd wordt).
• Interessant voor zelfbouwers: je kan bijvoorbeeld zelf de afwerkingsplaten aan de binnenzijde plaatsen.

Aandachtspunten houtskeletbouw

Toch zijn er ook enkele aandachtspunten bij houtskeletbouw:

• Als je werkt met prefabmaterialen, moet je al vroeg keuzes maken en een volledig ontwerp klaar hebben. Ook een goede coördinatie is van belang, omdat je met veel verschillende prefabelementen werkt.
• Akoestische isolatie blijft een aandachtspunt als je bouwt met hout, maar er zijn structurele en algemeen aanvaarde oplossingen voor wanden, vloeren, plafonds en gevels.
• Gevaar op koudebruggen ter hoogte van de stijlen. Dit kan je opvangen door extra, ononderbroken te isoleren langs buiten en/of binnen.
• Minder efficiënte warmtebuffer door het lichte gewicht van de materialen: de woning warmt sneller op en koelt sneller af. 
  Dit kan je op een aantal manieren oplossen:
  • Je vloeren of binnenwanden uit zwaardere materialen voorzien. Bijvoorbeeld door op de tussenvloer tussen twee verdiepingen een chape te leggen. Deze creëert massa en zorgt gelijktijdig voor akoestische isolatie.
  • Geschikte zonwering plaatsen.
  • Om de temperaturen constanter te kunnen houden, wordt er vaak gewerkt met cellulose of houtwol in plaats van glaswol.

Prijs

In België ligt de gemiddelde bouwkost voor een nieuwbouwwoning rond ± 2.400 euro per m² (inclusief btw en architect, excl. bouwgrond). Voor een woning van bv. 150 m² komt dat neer op ± 360.000 euro voor de bouw alleen. Deze richtprijs voor houtskeletbouw geldt voor standaard nieuwbouw, ongeacht de bouwmethode, en kan hoger liggen bij meer luxe afwerkingen, technieken of complexere ontwerpen.

Veelvoorkomende fouten bij houtskeletbouw

Houtskeletbouw is een degelijke en sterke bouwmethode, maar moet correct worden uitgevoerd. Dit zijn de meest voorkomende fouten:

Slechte vochtbeheersing

• Dampscherm verkeerd geplaatst of niet luchtdicht afgekleefd
• Doorboringen (stopcontacten, leidingen) niet correct afgewerkt
• Regen tijdens de ruwbouw die in de wanden trekt
• Onvoldoende ventilatie in natte ruimtes
• Gevolg: schimmel, houtrot, verlies van isolatiewaarde
• Oplossing: zorgvuldige plaatsing van damprem en luchtdichting

Slechte luchtdichtheid

• Aansluitingen tussen muren, dak en vloer niet goed afgeplakt
• Slechte aansluiting rond ramen en deuren
• Geen blowerdoortest uitvoeren
• Gevolg: hogere energiekosten en condensproblemen

Onderschatte geluidsisolatie

• Te dunne vloerpakketten
• Geen akoestische ontkoppeling tussen verdiepingen
• Te lichte binnenwanden
• Gevolg: contactgeluid (voetstappen) en stemgeluid dat doorkomt

Slechte detaillering rond ramen en gevel

• Geen correcte waterkering
• Foute plaatsing van gevelbekleding
• Onvoldoende bescherming van kopse houtdelen
• Gevolg: insijpelend water op lange termijn

Te weinig aandacht voor fundering

• Geen goede studie van de ondergrond
• Onvoldoende aandacht voor opstijgend vocht

Verkeerde aannemer kiezen

Houtskeletbouw vraagt specifieke kennis. Een aannemer die vooral traditioneel bouwt en ‘ook eens HSB doet’, maakt sneller fouten in luchtdichting en detaillering. De kwaliteit hangt sterk af van de uitvoerder. Kies een specialist met aantoonbare ervaring.

Onderhoud van een houtskeletbouw

Een houtskeletbouw vraagt niet meer onderhoud dan een traditionele woning, zolang de bouw correct is uitgevoerd en je vocht onder controle houdt.

• Het houten skelet zelf vraagt normaal geen onderhoud. Het zit beschermd in de constructie.
• Gevelonderhoud hangt af van de afwerking:
  • Baksteen: zoals klassieke woning
  • Houten bekleding: om de paar jaar behandelen (of laten vergrijzen)
  • Crepi: reinigen en controleren op scheurtjes
• Ventilatiesysteem: regelmatig filters vervangen en jaarlijks onderhoud.
• Jaarlijks even checken: aanwezigheid van vochtplekken, dakgoten, voegen en raamaansluitingen.

Hoe energiebesparend zijn houtskeletwoningen in de praktijk, en wat levert dit op?

Een goed gebouwde houtskeletwoning haalt zonder moeite een E-peil van E30 of lager. Je kan er ook makkelijk een BEN- of passiefwoning mee bouwen dankzij de zeer lage warmtevraag. Dat komt doordat de isolatie volledig in de wand zit (weinig koudebruggen), de constructie makkelijk luchtdicht gemaakt kan worden en prefabbouw voor een precieze plaatsing zorgt. 

FAQ: houtskeletbouw