Voor een antwoord op deze vraag citeren we een fragment uit onze gratis bouwgids verstandig bouwen en renoveren.
9.7. zuivering van het afvalwater
Voor nieuwbouwwoningen in Vlaanderen is het verplicht afvalwater en regenwater apart af te voeren. Regenwater wordt best zoveel mogelijk hergebruikt of afgevoerd naar een gracht, poel of een regenwaterafvoer. Het afvalwater sluit je in principe aan op de riolering.
Wanneer je een bouwgrond op het oog hebt, ga dan na of er riolering is. Wanneer dit niet zo is en je gemeente of een ander bestuur plant binnen de 5 jaar geen riolering in de straat, dan ben je volgens de milieuwetgeving verplicht zelf voor de zuivering van je afvalwater in te staan. Voor kavels of bij verbouwing in een zone zonder riolering wordt geen stedenbouwkundige vergunning afgeleverd wanneer op je plan niet is aangegeven dat de woning met een individuele zuiveringsinstallatie is uitgerust. Voor woningen die gebouwd werden voor 1 juni 1995 volstaat een goed werkende septische put op voorwaarde dat die eenmaal per jaar geledigd wordt. Voor nieuwe woningen is een meer verregaande zuivering nodig.
Installaties voor particuliere woningen noemt men IBA's (Individuele Behandeling van Afvalwater). Grotere installaties (vanaf 20 inwoners-equivalent) noemt men KWZI's (Kleinschalige Waterzuiveringsinstallaties).
Werking van kleinschalige waterzuiveringsstations
De meeste waterzuiveringsinstallaties bestaan uit drie compartimenten: een voorbezinker, een bioreactor of beluchter en een nabezinker. De voorbezinker maakt het afvalwater vloeibaar. Daarvoor kan eventueel een septische put gebruikt worden op voorwaarde dat die voldoende groot is. In de bioreactor wordt het water gezuiverd. In de derde tank, de nabezinker, komen de afgestorven bacteriën terecht.
Wat overblijft is een laag slib. Het water dat de nabezinker verlaat is van propere kwaliteit.
De verschillen tussen de IBA-systemen situeren zich vooral op het vlak van de bioreactor, het middelste compartiment. Een veel gebruikt type is het actief slibsysteem. Onderaan in deze tank bevindt zich een beluchtingsschijf of -buis die zuurstof in de tank brengt die nodig is om de bacteriën in leven te houden. Vermits er geen dragermateriaal aanwezig is, hechten de bacteriën zich aan elkaar vast en vormen ze slibvlokken. Het actief slibsysteem wordt veel gebruikt, vermits het relatief goedkoop is, goed functioneert en weinig onderhoud vergt.
Om de 6 à 7 jaar moeten de beluchtingsschijven of -buizen gereinigd worden. Belangrijkste nadeel van het systeem is dat het niet zo goed piekbelastingen aankan maar dat vormt voor de doorsnee-woning in principe geen probleem. Bij de meeste andere systemen gaat het slib zich op een drager vastzetten. Bij het systeem van de biorotor is er een roterende trommel gevuld met dragermateriaal of schijven die gedeeltelijk ondergedompeld is in het voorbezonken afvalwater. De biofilm die zich op deze draaiende drager vormt wordt dus afwisselend blootgesteld aan het afvalwater en aan de zuurstof. Hierdoor hoeft er geen lucht ingeblazen te worden via een pompje. Het is een oud systeem dat nu niet meer zo veel toegepast wordt omdat het redelijk duur is, relatief veel stroom verbruikt en ook omwille van de draaiende onderdelen wat meer onderhoud vergt. Het oxydatiebed, is een eerder verouderd type dat nu nog zelden gebruikt wordt. Hierbij bevindt zich in de bioreactor een filter. Het functioneert goed, maar is duur en neemt veel plaats in. Bovendien kan het dragermateriaal verstoppen.
Bij het ondergedompeld belucht vastbed bevindt zich in de tank een vast geheel van buizen of blokken. Het systeem functioneert goed, ook bij piekbelastingen, maar het neemt veel plaats in. Men dient erop te letten dat het ondergedompeld vastbed uit de installatie kan verwijderd worden om de beluchter te kunnen vervangen.
Ten slotte is er nog het wervelend en zwevend bed dat op ongeveer dezelfde wijze functioneert als het vorige systeem met dat verschil dat het dragermateriaal niet vast gemonteerd is maar zweeft in de tank waardoor de kans op het dichtslibben van het filtermateriaal onbestaande is en het onderhoud en/of vervanging van de beluchter mogelijk maakt.
Bovendien is het een compact, goedkoop en onderhoudsvriendelijk systeem. Behalve deze systemen heb je ook nog allerhande combinaties of afgeleide systemen.
De meeste systemen bestaan uit drie tanks, maar er bestaan ook waterzuiveringsinstallaties waarbij de drie onderdelen in één tank geïntegreerd zijn hetgeen de plaatsing aanzienlijk vergemakkelijkt.
Waarop letten?
Ga bij de keuze van een systeem niet enkel af op de prijs, maar informeer naar de garantie op een degelijke werking, het onderhoud, het stroomverbruik en de grootte van het mangat dat nodig is voor het systeem.
Als het systeem goed functioneert, heeft het geen voedingsstoffen nodig. De voedingsstoffen vormen vaak een lapmiddel voor slecht werkende systemen. Enkel bij de opstart kan dat middel nuttig zijn om de werking wat te versnellen, maar dat is zeker niet noodzakelijk.
Voor een goede werking van de zuiveringsinstallatie is het belangrijk dat er geen regenwater in de put terechtkomt. Daarom is een gescheiden afvoer van het regenwater een absolute must.
De tanks kunnen gemaakt zijn van beton of kunststof. Beton is in principe goedkoper, maar gaat minder lang mee en kan rapper scheuren of barsten vertonen. Je hebt ook enorme prijs- en kwaliteitsverschillen onder de betonnen putten.
Denk er ook aan dat je grote wortels boven een betonnen tank moet vermijden. Bij kunststoftanks moet je dan weer meer aandacht besteden aan de plaatsing. Omwille van het licht gewicht moet de tank in gestabiliseerd zand geplaatst worden, moet hij waterpas liggen en moet je voorzichtig tewerkgaan bij het aanvullen van de grond langs de put. Volg dus nauwgezet de instructies van de fabrikant.
Prijzen en subsidies
De prijzen voor een waterzuiveringsinstallatie variëren van € 2.000 tot € 6.000.
Het stroomverbruik is afhankelijk van systeem tot systeem maar kost je toch enkele honderden euro's per jaar.
De investeringskost is enigszins terug te verdienen door subsidies die je van de gemeentelijke of Vlaamse overheid kan krijgen.
Daarnaast kan je van het Vlaams Gewest een volledige vrijstelling van de heffing op afvalwater krijgen wanneer je een installatie plaatst die voldoet aan de geldende normen.
Bijkomende voorwaarde is dat het gezuiverde water geloosd wordt in een oppervlaktewater of in een riool waarvoor geen aansluiting op een waterzuiveringsinstallatie voorzien is. De vrijstelling kan je krijgen door binnen de twee maanden na ontvangst van het heffingsbiljet een attest van je gemeente aan de VMM te bezorgen.
Plantensystemen
Je kan het afvalwater ook laten zuiveren door middel van planten, zoals bijvoorbeeld een rietveld. Rietvelden hebben een hoog zuiveringsrendement, vergen weinig onderhoud - af en toe maaien volstaat - en veroorzaken geen afvalslib.
Anderzijds moet je rekening houden met een vrij lange groei en neemt een rietveld meer plaats in dan een biorotor. Bijkomend nadeel is dat een rietveld ook ongedierte kan aantrekken.
Voor meer informatie kunnen we je ook doorverwijzen naar de site www.waterloketvlaanderen.be van de Vlaamse Milieu Maatschappij.
