Gelijmde gevelstenen (Beantwoord op 23-05-2002)

Bart Goossens, product manager bij baksteenfabrikant Terca, zou een heel boek kunnen schrijven over het verlijmen van metselwerk. Hij houdt in dit geval het bij het volgende antwoord: Het verlijmen van gevelstenen wordt doorgaans ingegeven vanuit esthetisch oogpunt. Bij het verlijmen gebruikt men een voegdikte van 2 – 7 mm, in vergelijking met 10 – 12 mm traditioneel. De lijmmortel maakt slechts ong. 6% uit van het gevelvlak, waardoor de steen met zijn kleur als dominerende factor zal optreden. Traditioneel maakt de legmortel, en dus ook de voegmortel, tot 30% en meer uit (afhankelijk van formaat van de steen) van het gevelvlak. De kleurkeuze van de voegmortel zal het uiteindelijke beeld bepalen. Het is op te merken dat wanneer er van heel dichtbij naar een gelijmde gevel wordt gekeken, de naakte aspecten van de gevelsteen meer aan de oppervlakte komen. Bepaalde mensen vinden dit juist zeer knap doordat het aspect “baksteen” specifiek wordt benadrukt. Anderen gaan zich keren tegen een gelijmde gevel als zou deze een “onafgewerkte” indruk nalaten. Omwille van dit laatste wordt er daarom vaak met donkere kleuren gewerkt, doordat de dunne voeg een donker lijntje aftekent (schaduw) tussen de stenen. De keuze is uiteindelijk aan de bouwheer. Omtrent sterkte kan deze lijmtechniek alleen maar toegejuicht worden. Proefrapporten tonen aan dat een gelijmde gevel tot 3x sterker is dan een gemetselde, en dat de constructie ook bepaalde trekkrachten kan opvangen. Bepaalde verbanden, of bepaalde constructies die doorgaans bij traditioneel verwerken een wapening zouden vragen, behoeven dit bijvoorbeeld minder of helemaal niet bij het verlijmen. Ook is een gelijmde gevel minder gevoelig voor uitbloeiingen. De waterdoorlaatbaarheid bij slagregens is een vraag die regelmatig terugkomt. In Nederland, waar de lijmtechniek al langer ingeburgerd is dan bij ons, werd hiernaar al onderzoek verricht. Dit rapport toont aan dat er verhoudingsgewijs haast geen verschil zou zijn in waterdoorslag tussen een traditioneel gemetselde gevel en een gelijmde gevel. Bij een traditioneel gemetselde gevel met normale voeg- en legmortel, zal het water eerst door de voeg en dan pas door de steen komen. Bij een gelijmde gevel wordt enkel de steen belast, gezien de lijmmortel op zich waterafstotend is. Aanvullend op alle proefrapporten die reeds vanuit Nederland en België ter beschikking zijn, is er recentelijk een werkgroep opgericht ten einde diepgaandere en aanvullende onderzoeken te doen. Dit zou moeten resulteren in een aangepaste normering en een duidelijke verwerkingsrichtlijn. De organisatie van de aannemer en van de werf speelt een belangrijke rol in het vlug kunnen verwerken of niet. Daarom kies je best voor een aannemer die al enige ervaring heeft met deze nieuwe technologie. Bovendien worden er verschillende verwerkingstechnieken toegepast, maar vanuit technisch standpunt is het verwerken met een lijmpomp de beste oplossing. Gezien er nu gewerkt wordt met een dunne voeg, vragen bepaalde bouwdetails zoals bijvoorbeeld dagkanten van ramen of lintelen boven openingen extra aandacht. De organisatie, de ervaring en de verwerkingstechniek zullen de prijs bepalen. Juist om die reden kan er moeilijk een transparante prijsopgave gemaakt worden. Het is zeker niet goedkoper. Nog een raadgeving: alvorens te starten moet de architect zich voldoende inlichten aangaande de keuze van het type gevelsteen en de keuze van de lijmmortel. Enkel een goede communicatie en afstemming tussen architect, steenfabrikant, mortelfabrikant en aannemer kan leiden tot een goed resultaat!