CREG wil basiscontract energie: “Maar heb je dan de beste deal?”

De CREG wil een basiscontract energie invoeren. Zo willen ze het gemakkelijker maken om energieprijzen te vergelijken. Maar wat houdt een basiscontract in? Biedt zo'n contract altijd de beste deal? En kan het een impact hebben op de energieprijzen? We vroegen het aan Mark Van Hamme en Ralf Weymans van Eneco en aan Kristof De Paepe van vergelijkingssite Mijnenergie.be.

Wat is een basiscontract energie?

De CREG, de federale regulator voor energie in België, pleit voor een basiscontract energie. Ze willen energieleveranciers met minstens 200.000 klanten verplichten om een standaardproduct aan te bieden. Zo wil de CREG het voor consumenten makkelijker maken om energieproducten en -prijzen te gaan vergelijken. “De CREG wil het vergelijken makkelijker maken, maar uit marktonderzoek van de Vlaams Energieregulator (VREG)^* blijkt dat de meeste huishoudens hun energieleverancier kiezen via een prijsvergelijkingswebsite. Dus het vergelijken van prijzen zit al goed ingeburgerd. Het enige voordeel is dat het aanbod hetzelfde is en je dus 1 op 1 kan vergelijken. Maar je hebt daarom niet het meest interessante aanbod op de markt te pakken. Zelf vind ik zo’n basiscontract geen stap vooruit”, zegt De Paepe. 

“Energiefacturen zijn te complex”

“Een standaardcontract lijkt inderdaad gemakkelijker vergelijkbaar,” weet Van Hamme, “maar het grote probleem blijft de ingewikkelde energiefactuur zelf. Meer transparantie in de facturen zou de klanten veel meer helpen. Een energiefactuur bevat zoveel zaken, regels en verplichte vermeldingen dat je er als consument niet wijzer van wordt. Deze factuur is vandaag de dag gewoonweg te complex voor de consument. En dat los je niet zomaar op met een standaardproduct. De CREG zou beter iets doen aan de complexiteit van de energiefactuur, dan hebben we geen basiscontract nodig.”

Basiscontract zonder extra diensten

Het basiscontract biedt alleen energie aan en geen aanvullende diensten, zoals een onderhoudscontract voor je gasketel, een extra verzekering, fietsbijstand. “Al is het nemen van zo’n aanvullende diensten eerder uitzonderlijk bij het afsluiten van een energiecontract”, weet De Paepe. De CREG wil wel dat de energieleveranciers een volledige basisdienst garanderen. Dat houdt onder andere in de verzending van facturen per post (en dus niet enkel digitaal) of de mogelijkheid om via verschillende kanalen contact op te nemen met de leverancier (dus niet enkel beperkt tot bijvoorbeeld online contact). De Paepe: “Elk contract kan andere eigenschappen hebben. Zo kan je er net voor kiezen om enkel online contact te hebben en je facturen digitaal te ontvangen. Vaak zijn hier kortingen aan gelinkt of zijn dit net de goedkoopste aanbiedingen.”

Zijn papieren contracten nog van nu?

Bovendien merken zowel Mijnenergie als Eneco dat papieren facturen stilaan verdwijnen. “En terecht, want die hebben een kostenplaatje”, weet De Paepe. “90% van onze klanten kiest voor een digitale factuur.” Bij Eneco kiest een kleine minderheid voor een papieren factuur. Van Hamme: “Wij stimuleren klanten net om te kiezen voor digitale dienstverlening en breiden ons digitaal platform continu uit. We merken dat we via onze digitale kanalen, website, klantenzone en app, klanten veel sneller en gemakkelijker kunnen helpen. Het zorgt voor een betere klantenervaring en een beter vertrouwen.” “Bovendien digitaliseert onze maatschappij op zo’n snel tempo, dat de verplichting van een papieren factuur vijf stappen terug is”, vult Weymans aan. 

Zullen energieprijzen stijgen door het basiscontract? 

Daarnaast is digitale dienstverlening duurzamer én goedkoper. “Als energieleveranciers meer telefonische oproepen moeten beantwoorden, dan zal dat waarschijnlijk de prijs van een basiscontract niet ten goede komen”, weet De Paepe. Volgens Van Hamme zal een basiscontract alle prijzen omhoog drijven. “Iedereen zal meebetalen voor diensten die hij of zij misschien niet eens wil. Als we als energieleverancier moeten investeren om klanten meer telefonisch te kunnen bedienen, dan stijgen onze kosten en dat zal een impact hebben op de prijzen. En dat terwijl de CREG net wil dat de tarieven dalen door het standaardtarief. Dat werkt contradictorisch.” 

Hoe kunnen de energieprijzen wel dalen?

“Wat echt een verlaging van de tarieven zou teweegbrengen is overwegen om een redelijke opzegvergoeding toe te laten. Dit zorgt er namelijk voor dat de risicopremie, die een leverancier nu incalculeert voor het vroegtijdig opzeggen van een contract, niet meer hoeft. Bovendien moet de overheid eens kijken welke componenten er uit de factuur kunnen en bijvoorbeeld opgenomen kunnen worden via de algemene lasten. De weg naar klimaatneutraliteit betekent dat je het gebruik van elektriciteit, voor bijvoorbeeld je warmteopwek, moet stimuleren. Dit is vandaag allerminst het geval. Een vereenvoudiging van de factuur samen met een taxshift dringt zich nu echt wel op”, concludeert Van Hamme.

Is een basiscontract energie de beste deal?

Er zijn momenteel al energieleveranciers die een basiscontract aanbieden. “Bij TotalEnergies, Mega en Luminus kan je een basiscontract afsluiten met telefonische ondersteuning en papieren facturen”, merkt De Paepe op. “Maar daar betaal je momenteel bij TotalEnergies ongeveer 300 euro meer voor. Bij Mega en Luminus loopt het verschil eveneens stevig op.” Een basiscontract staat dus niet garant voor de laagste prijs. De Paepe: “Volgens mij gaan huishoudens niet massaal intekenen op dit type contract. Het is gewoonweg niet de beste deal.” 

Basiscontract krijgt een vast tarief

Eneco verwacht ook geen toeloop op het basiscontract. “We kunnen nu al aangeven dat er heel weinig klanten op zullen intekenen omdat door de gestelde vereisten dit niet het meest interessante contract voor de consument zal zijn”, vertelt Weymans. “Bovendien is het energietransitiegewijs niet de beste oplossing. Het standaardcontract zal er waarschijnlijk eentje met een vast tarief moeten worden. Want een variabel contract, waarbij het tarief maandelijks of driemaandelijks verandert, kan je veel moeilijker vergelijken. Een dynamisch tarief is ook geen optie, want de uitrol van de digitale meter staat in Brussel en Wallonië daarvoor nog lang niet ver genoeg.” Dat zou pas tegen 2030 voorzien zijn. 

Voert de CREG een basiscontract in, dan is dat dus hoogstwaarschijnlijk met een vast tarief. “Maar een vast tarief stimuleert huishoudens niet om energie te gebruiken op momenten dat er veel stroom is. We moeten net naar een systeem waarbij je duurzame energie verbruikt op momenten dat de stroomprijs laag is of gratis. Dat is in het voordeel van de consument. Met een dynamisch tarief kan je zelfs vergoed worden als de prijzen negatief zijn door te veel stroom. Ons toekomstig duurzaam energiesysteem heeft ook nood aan gedragsverandering. Hier moet de CREG mee zijn schouders onder zetten”, besluit Van Hamme. 

_{*De VREG Marktmonitor Huishoudelijke afnemers 2023}