Uren met negatieve stroomprijzen nemen toe: hoe kan jij hiervan profiteren?

369 uren: zo vaak was de stroomprijs in België dit jaar al negatief. Volgens een recente studie van de CREG is dat een verdubbeling ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Maar hoe komt het dat er negatieve stroomprijzen zijn en wat zijn de gevolgen voor jou?

Al 369 uren met negatieve stroomprijzen

Het aantal uren dat de stroomprijs onder nul zakt, neemt explosief toe in België. Dat blijkt uit een studie van de Belgische energiewaakhond, CREG. De eerste negen maanden van dit jaar telden ze 369 uren met negatieve stroomprijzen. Dat is dubbel zoveel als in dezelfde periode vorig jaar. 2023 kende in totaal 222 uren met negatieve stroomprijzen. “Tot en met april 2024 lag het aantal negatieve uren op een gelijkaardig niveau als de voorgaande jaren, maar sinds midden april is dit aantal aan een zeer sterk tempo beginnen stijgen”, aldus de CREG.  Volgens de CREG nemen vooral de namiddaguren met negatieve prijzen toe. In meer dan 20% van de dagen was de stroomprijs negatief tussen 13 uur en 16 uur. 

Wat is de oorzaak van negatieve stroomprijzen?

Vraag en aanbod zijn nog altijd de grote prijsbepalers, zeker op de energiemarkt. De laatste jaren is het aantal zonnepaneel- en windinstallaties substantieel toegenomen. Dat zorgt ervoor dat als er veel zonlicht en wind is, er veel hernieuwbare energie is. Soms meer dan er nodig is, zodat het aanbod groter is dan de vraag. Dat overaanbod kan ervoor zorgen dat de stroomprijs onder nul zakt en je negatieve stroomprijzen krijgt.   

Hoe kan je van negatieve stroomprijzen profiteren?

Heb je een vast of variabel elektriciteitscontract, dan heb je pech. Enkel huishoudens met een dynamisch contract kunnen profiteren van negatieve stroomprijzen. De elektriciteitsprijs bij een dynamisch contract varieert per uur en is gebaseerd op de day-ahead-prijs. Als slimme energiegebruiker kan je grote verbruikers, zoals een laadpaal, warmtepomp, aanzetten wanneer de prijzen negatief zijn. Heb je een dynamisch contract, dan kan je je verbruik sturen en daar financieel voordeel uit halen. 

Hoe kunnen we een teveel aan hernieuwbare energie vermijden?

Volgens de CREG moeten consumenten tijdens negatieve stroomprijzen aangemoedigd worden om meer te verbruiken om het teveel aan hernieuwbare energie weg te werken. “De elektriciteitsmarkt belandt dan in een omgekeerde wereld: de bedrijven en de zeldzame gezinnen met een dynamisch elektriciteitscontract krijgen geld toegestopt als ze hun machines harder laten draaien of pakweg een elektrische wagen opladen”, aldus de studie van de CREG. Maar ze kijken ook naar het - tijdelijk - verlagen van de energieproductie. Al kunnen we niet zomaar een kerncentrale voor een paar uur stilleggen. “Slimme sturing van hernieuwbare bronnen en betere weersvoorspellingen kunnen helpen om aanbod en vraag beter op elkaar af te stemmen, zodat overproductie wordt vermeden." 

Welke rol kunnen batterijen spelen bij negatieve stroomprijzen?

Batterijen kunnen in de toekomst ook een belangrijkere rol gaan spelen. Batterijparken kunnen overschotten tijdelijk opslaan om daarna terug in het net te injecteren. Momenteel legt energieleverancier Eneco de laatste hand aan het grootste batterijpark in België. Het park in Ville-sur-Haine (provincie Henegouwen) telt 53 batterijen, goed voor een totaal vermogen van 50 MW. De batterijen kunnen tot 200 MWh elektriciteit opslaan en vier uur lang energie aan het net leveren. Volgens Eneco is een flexibel energieopslagsysteem essentieel. “Deze (reserve)capaciteit kan op elk moment overschotten opvangen en tekorten aanvullen. Dat helpt om de elektriciteitsprijzen en het net te stabiliseren”, aldus Mark Van Hamme van Eneco.