Last van winterblues? Ventilatie, daglicht en verwarming maken het verschil

Als de dagen korten en het buiten kouder wordt, voelen we ons vaak vermoeider dan anders. Door deze winterblues hebben we minder energie, voelen we ons loom en soms zelfs wat neerslachtig. Maar waar komt dat vandaan? En belangrijker: wat kun je eraan doen om frisser en gezonder de winter door te komen? We vroegen het aan Uldrik Brondeel van Pixii, het kennisplatform voor koolstofneutraal bouwen. “Ons binnenklimaat en onze gewoontes spelen een grotere rol spelen dan we denken.”

Minder daglicht, meer vermoeidheid

“Het kan te maken hebben met het feit dat we minder daglicht krijgen”, vertelt Uldrik. “Daardoor produceren we minder vitamine D, wat onze energiehuishouding beïnvloedt. Het gevolg: we voelen ons sneller moe.” Laat dus voldoende daglicht binnenkomen overdag en neem de tijd om af en toe naar buiten te gaan, ook al is het koud of guur. Daarnaast spelen er ook binnenhuisfactoren mee, zoals een slechte luchtkwaliteit of een verouderd verwarmingssysteem. En die hebben we vaak zelf in de hand.

Oude verwarmingsinstallaties en slechte lucht

Veel oudere woningen hebben nog open verbrandingstoestellen die binnenlucht gebruiken voor de verbranding. Deze mogen niet meer nieuw geplaatst worden, maar mogen wel in gebruik blijven mits goed onderhoud. “Die lucht wordt naar buiten geblazen via een rookgasafvoerkanaal”, legt Uldrik uit. “Om die vervuilde lucht naar buiten te krijgen, moet de schoorsteen wel voldoende trek hebben”, weet Brondeel. “Maar als de gebouwschil van die woningen eerst wordt aangepakt (een nieuw dak, nieuwe ramen of nieuwe gevelisolatie), wordt deze ook een stuk luchtdichter, dus waar moeten we dan die verbrandingslucht halen?”

“Het wordt nog erger als we dan een traditionele dampkap inschakelen. Hierdoor komt een luchtdichte woning in onderdruk te staan. Het gevolg? Lucht kan aangezogen worden via de schoorsteen. Zelfs wanneer de kachel niet aanstaat, komen er roetdeeltjes terug naar binnen en stijgt het fijnstofgehalte. En dat is nefast voor je gezondheid.”

Daarnaast zijn er allerlei stoffen en materialen die de luchtkwaliteit binnenshuis beïnvloeden. Denk maar aan verven en gelijmde producten die continu VOS (vluchtige organische stoffen) uitzenden. Ook onze eigen CO₂- en vochtproductie speelt een rol.

Ventilatie: vaak vergeten, maar cruciaal

Een luchtdichte woning is goed voor je energieverbruik, want op die manier verliest de woning minder warmte door spleten en kieren. Zelfs minimale spleten kunnen in de winter voor veel warmteverlies zorgen. Bij grotere temperatuursverschillen zal de lucht zich namelijk sneller van een hoge temperatuur naar een lage temperatuur verplaatsen. "Luchtdicht bouwen is dus zeer belangrijk als je een lage energiefactuur wil. Om de kwaliteit van de binnenlucht dan te garanderen, mag een gecontroleerde ventilatie niet vergeten worden. Zonder ventilatiesysteem stijgt het CO₂-gehalte en dat heeft rechtstreeks invloed op je concentratie en energie”, zegt Uldrik.

Af en toe een raam openen om te verluchten is niet voldoende. Een mechanisch ventilatiesysteem met warmterecuperatie (systeem D) zorgt voor een constante toevoer van verse lucht met recuperatie van de warmte in de lucht die naar buiten geblazen wordt. Dat is beter voor je gezondheid én je comfort.

Ventilatiesysteem aanwezig? Gebruik het juist

Maar zelfs in woningen met een ventilatiesysteem loopt het soms mis. “Mensen sluiten toevoerroosters af omdat ze tocht of lawaai ervaren”, zegt Brondeel. “Maar dan werkt het systeem natuurlijk niet meer zoals het hoort.”

Het is belangrijk om de werking van het systeem goed te begrijpen, dit correct te gebruiken en regelmatig te onderhouden. Zo blijft de luchtkwaliteit goed en voorkom je vermoeidheid of hoofdpijn door slechte ventilatie.

Tips tegen wintervermoeidheid

• Vervang oude verwarmingsinstallaties. Nieuwe, gesloten toestellen zijn veiliger en energie-efficiënter.
• Zorg voor voldoende ventilatie. Een systeem met warmterecuperatie is ideaal voor comfort en energiebesparing.
• Stook slim. Gebruik droog hout en voldoende luchttoevoer als je met biomassa verwarmt.
• Laat daglicht binnen. Trek gordijnen open en probeer overdag even naar buiten te gaan.
• Houd het binnen niet te warm. Een te hoge temperatuur maakt je loom; 19 à 20 °C is vaak voldoende.