Het capaciteitstarief 3 jaar later: “Het capaciteitstarief werkt”

Het capaciteitstarief mag drie kaarsjes uitblazen. “Sinds de invoering passen we ons gedrag aan”, weet Pieterjan Renier, algemeen directeur van de Vlaamse Nutsregulator (VNR). Zij voerden een onderzoek uit om te polsen hoe goed het tarief gekend is en hoe Vlamingen er tegenover staan. 

Capaciteitstarief om pieken te bestrijden

Drie jaar geleden werd het capaciteitstarief ingevoerd. Het doel van dit tarief was - en is nog steeds - om het stroomnet te beschermen tegen overbelasting en dus stroompannes te voorkomen. Het tarief moedigt huishoudens aan om het elektriciteitsverbruik beter te spreiden. Wie grote pieken maakt, door bijvoorbeeld op hetzelfde moment de wagen op te laden én de warmtepomp te laten draaien, betaalt meer voor zijn elektriciteit. 

Veel commotie bij de invoering van het tarief

Maar heeft het capaciteitstarief echt een grote impact gehad op onze elektriciteitsfactuur? En was alle commotie rond de invoering wel nodig? “Er was inderdaad veel commotie”, bevestigt Pieterjan Renier van de VNR, de vroegere VREG. “Maar ondertussen heeft ongeveer 33% van de huishoudens zijn gedrag door de invoering aangepast.”

Vlaming zet huishoudtoestellen niet meer samen aan

Het capaciteitstarief ‘straft’ dus te hoge verbruikspieken af. “We zien dan ook dat sinds de invoering Vlamingen hun huishoudelijke toestellen gespreid aanzetten. Dat is meteen een van de meest gebruikte methodes. Daarnaast gaan mensen minder elektriciteit verbruiken of hun gebruik zoveel mogelijk afstemmen op de productie van hun zonnepanelen. Dit jaar zien we ook een significante stijging in het gebruik van de thuisbatterij om het verbruik te spreiden”, aldus Renier. Missie geslaagd dus, maar wat vinden we zelf van het tarief? 

Volgens 40% is de elektriciteitsfactuur gestegen door het capaciteitstarief

Uit het recent onderzoek van de VNR^* blijkt daarnaast dat momenteel slechts 33% van de huishoudens het tarief kent. “Van wie het tarief kent, staat 47% neutraal tegenover het tarief. Voor het overige zijn er ongeveer evenveel tegenstanders (26%) als voorstanders (23%).” Dat het tarief een impact kan hebben op je factuur, is ondertussen wel duidelijk. Renier: “Volgens 40% van de Vlaamse huishoudens is de elektriciteitsfactuur gestegen door de invoering van het tarief, waarvan 16% denkt dat de factuur opmerkelijk is gestegen. 35% van de gezinnen denkt dat de factuur gelijk is gebleven. Terwijl slechts 9% denkt dat de factuur gedaald is. Toch heeft nog altijd 17% geen idee welke impact het tarief heeft op de stroomfactuur.”

Hoe zal het capaciteitstarief verder evolueren?

In 2024 diende Fluvius al een voorstel in om een dynamisch capaciteitstarief in te voeren. Het tarief zou dan niet meer volgens de maandelijkse piek berekend worden, maar variëren naargelang het moment van de dag. Zo kan er een daltarief, een normaal tarief en een piektarief komen om huishoudens nog meer te motiveren om het verbruik te spreiden. 

“Het klopt dat Fluvius een studie heeft gedaan over het Time of use (TOU)-tarief. Maar voorlopig is er nog meer onderzoek nodig naar een tijdsafhankelijke verfijning van het capaciteitstarief. Ondertussen zijn er wel al energieleveranciers die TOU-producten lanceren, zoals Engie, Mega en Luminus.” De markt speelt dus wel al in op superdaluren en piekuren. Maar het blijft afwachten of er in Vlaanderen een dynamisch capaciteitstarief komt.

_{*De Vlaamse Nutsregulator voert de Marktmonitor jaarlijks uit en bevraagt 1.000 gezinnen en 1.500 bedrijven in Vlaanderen over hun ervaring en gedrag op de energiemarkt.}