Stap voor stap je nieuwbouw plannen: zo bouw je jouw droomwoning

Wie een nieuwbouwwoning wil, moet heel wat keuzes maken: ga je voor een moderne of landelijke stijl? Kies je voor een traditionele of snelle bouwmethode? Werk je samen met verschillende aannemers of verkies je het gemak van één bouwbedrijf? Daarnaast moet je nog een realistisch budget en een haalbare planning opstellen. We gidsen je stap voor stap doorheen het nieuwbouwproces, met een overzicht van alle belangrijke aandachtspunten en praktische tips om jouw droomwoning te realiseren. 

Nieuwbouwwoning

Bouwen biedt je de mogelijkheid om een woning op maat te bouwen, volgens jouw wensen en stijl. Je kan hierbij kiezen uit verschillende bouwformules. Zo kan je beroep doen op een ervaren aannemer of bouwfirma, maar je kan ook kiezen voor een cascoproject waarbij je zelf instaat voor de afwerking of voor een sleutel-op-de-deurwoning waarbij je helemaal ontzorgd wordt. Je bepaalt zelf hoeveel inspraak je hebt in het bouwproces en de afwerking van je woning, afhankelijk van de formule die je kiest. 

Bouwgrond

Eerst moet je op zoek gaan naar een geschikte bouwgrond. De grootte, ligging en oriëntatie van het perceel hebben een invloed op het ontwerp en het comfort van je toekomstige woning. Ook de stedenbouwkundige voorschriften en de bodemgesteldheid spelen een belangrijke rol in de haalbaarheid en de uiteindelijke bouwkost. 

Om onaangename verrassingen te vermijden, is het aangewezen om vóór de aankoop alle nodige documenten op te vragen en eventueel een grondsondering te laten uitvoeren. Die geeft inzicht in hoe je kan bouwen en welk type fundering nodig is. Vergeet tot slot niet om naast de verkoopprijs van de bouwgrond ook rekening te houden met extra kosten, zoals de registratierechten en notariskosten. 

Soorten bebouwing

Afhankelijk van de geldende bouwvoorschriften, kan je bij nieuwbouw kiezen uit verschillende soorten bebouwingen. 

1. Open bebouwing

Bij een open bebouwing staat de woning volledig vrij. Hierdoor is er voldoende ruimte voor een voor- en achtertuin en een oprit langs de woning. Dit type woning biedt maximale ontwerpvrijheid, lichtinval en privacy, maar vraagt om een groter perceel en hogere bouw- en onderhoudskosten. Omdat een vrijstaande woning langs alle vier de zijdes warmte verliest, is het belangrijk om voldoende aandacht te besteden aan doorgedreven isolatie en een goede luchtdichtheid. 

2. Halfopen bebouwing

Een halfopen bebouwing staat langs één kant tegen een andere woning en deelt dus één gemeenschappelijke muur met de buren. Aan de andere kant is er meestal een oprit of doorgang naar de tuin. Dit type bebouwing biedt een goede balans tussen een vrijstaande en rijwoning, met lagere bouw- en energiekosten dan een open bebouwing, maar toch meer licht en privacy dan een rijhuis.

3. Gesloten bebouwing

Een gesloten bebouwing of rijwoning grenst langs twee kanten aan andere woningen. Dit type woning deelt twee gemeenschappelijke muren met de buren en heeft een vrije voor- en achtergevel, waardoor er ruimte is voor een kleine voortuin en achtertuin of koer. Rijwoningen zie je vooral in steden en dorpskernen. Ze zijn vaak goedkoper en energiezuiniger doordat er minder warmteverlies is, maar bieden minder licht, privacy en ontwerpvrijheid. 

Bouwplannen

Een architect is een belangrijke bouwpartner die je van bij de start door het hele bouwproces begeleidt. Hij vertaalt jouw wensen naar een functioneel en esthetisch ontwerp en houdt daarbij rekening met alle geldende regelgeving en eisen op vlak van energie-efficiëntie. Een doordacht bouwplan vormt namelijk de basis voor een efficiënt en vlot verloop van de werken. Naast het uittekenen van de plattegrond van je woning kan de architect ook bouwadvies geven, de omgevingsvergunning aanvragen, offertes van aannemers vergelijken en instaan voor de coördinatie en controle van de werken. 

Fases huis bouwen

Een huis bouwen verloopt in verschillende fases. We lijsten ze voor je op.

1. Voorbereiding

De voorbereidingsfase omvat alle stappen die nodig zijn vóór de start van de bouwwerken:

• Woonwensen bepalen: sta stil bij het type woning dat je wil bouwen, de gewenste grootte, de bouwstijl en bouwmethode.
• Aankoop bouwgrond: ga op zoek naar een geschikte bouwgrond en informeer naar eventuele verplichtingen die op de grond rusten.
• Architect zoeken: kies een architect die je kan begeleiden in het bouwproces en maak goede afspraken over zijn takenpakket die je vastlegt in een contract.
• Budget en financiering: maak samen met je architect een realistische kostenraming op basis van je budget. Vergelijk ook verschillende banken om de meest geschikte hypothecaire lening te vinden.
• Vergunning aanvragen: als de plannen definitief zijn, vraagt de architect de omgevingsvergunning aan die je nodig hebt om te bouwen.
• Aannemers kiezen: bepaal welke bouwformule bij je past: bouw je met één bouwbedrijf, meerdere aannemers of een sleutel-op-de-deurbedrijf? Vergelijk offertes en maak duidelijke afspraken.
• Planning opstellen: maak samen met je architect en aannemer een bouwplanning op. 

2. Bouwfase

Na de voorbereidingsfase komt de bouwfase. De exacte volgorde van de werken kan verschillen naargelang de bouwmethode die je kiest. We geven je hier een indicatie van de volgorde: 

• Voorbereidende werken: bouwplaats inrichten en woning uitzetten
• Grondwerken: uitgraving voor kelder of funderingen; voorbereidende werken voor riolering en nutsleidingen; plaatsing energiebocht en eventuele wachtbuizen
• Kelder en/of fundering: plaatsing kelder / storten van fundering
• Ruwbouw: optrekken van de muren, vloeren en dakconstructie
• Dakwerken: plaatsing dakbedekking
• Voorbereiding technieken: voorbereidende werken voor ventilatie en elektriciteit
• Ramen en deuren: plaatsing ramen en deuren
• Technieken en installaties: plaatsing elektriciteit, water, verwarming en ventilatie
• Binnenafwerking: uitvulchape, vloerisolatie, vloerverwarming, chape, pleisterwerken, vloeren, keuken, badkamer, schilderen, …
• Buitenafwerking: gevelafwerking, tuinaanleg, oprit, terras, … 

3. Oplevering 

Zodra de werken zijn afgerond, volgt de voorlopige oplevering. Dat is het moment waarop je als bouwheer de werken voorlopig aanvaardt. Je controleert hierbij of alle werken correct en volgens afspraak uitgevoerd zijn en noteert eventuele gebreken. Laat je bijstaan door je architect of een bouwexpert, zodat je niets over het hoofd ziet en met een gerust hart kan verhuizen. 

Ongeveer één jaar later vindt de definitieve oplevering plaats. Dan wordt gecontroleerd of alle eerder gemelde gebreken hersteld zijn en wordt de woning definitief aanvaard. Vanaf de definitieve oplevering start ook de tienjarige aansprakelijkheid, waarbij aannemer en architect gedurende tien jaar verantwoordelijk blijven voor ernstige gebreken die de stabiliteit of veiligheid van de woning in het gedrang brengen. 

Duur van de bouwfases 

Afhankelijk van de bouwmethode die je kiest, is een nieuwbouw doorgaans na 1 tot 1,5 jaar instapklaar. Een architect kan je helpen met een planning op maat van jouw bouwmethode. We geven een indicatie van hoelang elke post ongeveer duurt als je voor de traditionele bouwmethode kiest. Houd ook rekening met droogtijden, levertijden en weersomstandigheden.

• Grondwerken en kelder: 3 weken
• Metselwerken: 12 weken
• Dakwerken: 3 weken
• Voorbereiding voor ventilatie en elektriciteit: 2 weken
• Plaatsing ramen en deuren: 2 dagen
• Ventilatie, sanitair en elektriciteit: 4 weken
• Uitvulchape, vloerisolatie en verwarming: 2 weken
• Chape: 2 dagen
• Pleisterwerken: 3 weken
• Vloeren: 2 weken
• Keuken en badkamer: 1 week

Bouwmethodes

Wie bouwt heeft keuze uit verschillende bouwmethodes. Elke techniek heeft zijn voordelen en beperkingen op vlak van kostprijs, bouwtijd, energieprestatie en flexibiliteit. Welke techniek voor jou de beste keuze is, hangt af van je budget, timing, architecturale wensen en duurzaamheidseisen. 

1. Traditionele bouwmethode

Bouwen op de traditionele manier met dragende muren, spouw en gevel, staat bekend om zijn degelijkheid en ontwerpvrijheid. Nadelen zijn de langere bouwtijd en vaak hogere kostprijs.

2. Betonbouw

Bij betonbouw bestaat de draagstructuur uit gestort of prefab beton, wat zorgt voor sterkte, brandveiligheid en grote overspanningen. Beton is minder ecologisch en moeilijker aanpasbaar achteraf.

3. Houtskeletbouw

Bij houtskeletbouw maakt een lichte houten draagstructuur snel en energiezuinig bouwen mogelijk. Het uiterlijk en de prijs zijn vergelijkbaar met de traditionele bouwmethode.

4. Cross Laminated Timber (CLT)

Massieve, kruislings verlijmde houtpanelen zorgen voor een zeer snelle en sterke bouwmethode. Cross Laminated Timber is duurder en laat minder flexibiliteit toe tijdens de uitvoering.

5. Staalbouw

Bij staalbouw maken stalen skelet- of frameconstructies grote open ruimtes en snelle bouw mogelijk. Vooral staalframebouw is flexibel en geschikt voor zelfbouw.

6. Stro- en kalkhennepbouw

Stro- en kalkhennepbouw zijn ecologische bouwmethodes met houten draagstructuur en natuurlijke isolatiematerialen. Ze bieden een gezond binnenklimaat, maar vragen gespecialiseerde kennis.

7. Isolerende bekistingsblokken

Gestapelde isolerende bekistingsblokken die met beton worden volgestort vormen een stevige, goed geïsoleerde ruwbouw. Extra isolatie is niet nodig en afwerking blijft vrij te kiezen.

8. Prefab woning

Bij een prefab woning worden onderdelen of soms zelfs de volledige woning vooraf in de fabriek gemaakt, wat de bouwtijd sterk verkort. De kwaliteit is constant, maar maatwerk is beperkter.

9. Modulair bouwen

Volledig afgewerkte modules worden in de fabriek gemaakt en op de werf gekoppeld. Modulair bouwen is snel en uitbreidbaar, maar afmetingen en keuzes zijn beperkt.

10. Systeembouw

Kant-en-klare gevel- en dakelementen zorgen voor een zeer snelle ruwbouw met klassiek uitzicht. De flexibiliteit van systeembouw hangt af van het systeem van de fabrikant.

Bouwstijlen

Naast de bouwmethode heb je ook keuze uit verschillende bouwstijlen:

1. Modern

Moderne woningen hebben een strak en eigentijds ontwerp met eenvoudige vormen en rechte lijnen. Grote raampartijen en materialen zoals beton, aluminium, baksteen, hout of sierpleister zorgen voor een minimalistische uitstraling. 

2. Landelijk

Een landelijke woning heeft een warme en authentieke uitstraling dankzij zachte kleuren, natuurlijke materialen, klassieke dakvormen en aandacht voor detail. Je ziet zowel moderne landelijke als traditionele landelijke woningen.

3. Traditioneel

De traditionele bouwstijl is geïnspireerd op klassieke architectuur met herkenbare vormen, hellende daken en traditionele materialen zoals natuursteen en hout. Denk maar aan een pastorijwoning, hoeve, klassieke burgerwoning of interbellumwoning. 

4. Eigentijds

Eigentijdse woningen ontstaan uit een mix van moderne en traditionele elementen. Ze hebben vaak een strak, modern gevelvlak met grote raampartijen in combinatie met een traditionele dakvorm, zoals een zadel- of piramidedak. 

Vergunningen en regelgeving

Bij nieuwbouw moet je verplicht een omgevingsvergunning aanvragen. Je architect zal het nodige in orde brengen voor de vergunningsaanvraag. Houd er rekening mee dat de procedure enkele maanden in beslag zal nemen en je tot de goedkeuring geen bouwwerken mag uitvoeren. 

Daarnaast moet een nieuwbouwwoning ook aan enkele verplichtingen en normen voldoen rond energiezuinigheid, woningkwaliteit en veiligheid. Zo moet elke woning bijna-energieneutraal zijn, wat betekent dat ze zeer energiezuinig is dankzij goede isolatie, luchtdichtheid en efficiënte technieken zoals hernieuwbare energie en ventilatie. Wie nog een stap verder wil gaan kan kiezen voor een passiefwoning, waarvoor nog strengere eisen gelden. Lees hier alles over de regelgeving voor nieuwbouw.  

Bouwmaterialen

De juiste bouwmaterialen zijn essentieel voor je project: ze bepalen niet alleen de uitstraling, maar ook de stabiliteit en veiligheid van een constructie, het wooncomfort en de energieprestaties. Daarnaast spelen bouwmaterialen ook een grote rol in hoe duurzaam je bouwt. Door te kiezen voor kwalitatieve, energie-efficiënte of tweedehands materialen kan je de ecologische voetafdruk van je woning verminderen en gemakkelijk aan de geldende normen voldoen. 

Duurzaam bouwen

Duurzaam bouwen vertrekt vanuit een energiezuinig ontwerp en het gebruik van duurzame, gezonde materialen met een zo klein mogelijke ecologische voetafdruk. De keuzes die je maakt op vlak van ontwerp, materialen en technieken hebben niet alleen een invloed op het milieu, maar ook op je dagelijks wooncomfort en de energiekosten op de lange termijn. Wie nog een stap verder wil gaan, kan kiezen voor circulair bouwen: een toekomstgerichte aanpak waarbij materialen herbruikbaar zijn en afval tot een minimum wordt beperkt. 

Sleutel-op-de-deur

Wil je een nieuwbouwwoning zonder zelf het volledige bouwproces te moeten coördineren? Dan is bouwen via een sleutel-op-de-deurbedrijf een interessante optie. Die neemt het hele traject voor zijn rekening: van ontwerp en planning tot uitvoering en oplevering. Je werkt met een duidelijk lastenboek waarin de materialen, afwerking en prijsafspraken vooraf vastliggen. Hierdoor krijg je meer zekerheid over het totale kostenplaatje van je woning. Bovendien geniet je bij deze bouwformule van extra bescherming dankzij de Wet Breyne. 

Hoeveel kost een huis bouwen?

De prijs van een nieuwbouwwoning bedraagt tegenwoordig gemiddeld 2.400 euro/m², inclusief btw en ereloon van de architect, maar exclusief bouwgrond en bijkomende kosten. Er zijn heel wat factoren die deze vierkante meterprijs omhoog of omlaag kunnen trekken, zoals het bouwtype, het ontwerp, de bouwmethode, de afwerking, de gekozen technieken, hoeveel je zelf doet, … 

Hoe stel je een bouwbudget samen?

Wil je niet voor onaangename verrassingen komen te staan, dan is het belangrijk om je bouwbudget realistisch samen te stellen. Hier zijn enkele tips:

1. Bepaal wat je maximaal kan besteden op basis van je eigen middelen en het bedrag dat je kan lenen.
2. Stel samen met je architect een kostenraming van je woning op. Denk hierbij ook aan de kosten van de bouwgrond, de erelonen, administratieve kosten en aanleg van de tuin.
3. Voorzie een buffer van 5 tot 10% van je bouwbudget voor onvoorziene kosten.
4. Vraag meerdere offertes aan en controleer wat wel of niet inbegrepen is.
5. Denk ook aan kosten na de bouw, zoals verhuis- en inrichtingskosten, verzekeringen, onderhoudskosten op de langere termijn, … 

Lenen voor je nieuwbouwwoning

Om een woning te bouwen, sluiten de meeste bouwers een hypothecaire lening af bij een bank. Voor je naar de bank stapt, is het belangrijk om voor jezelf al eens na te gaan hoeveel je maandelijks wil afbetalen. Volgens de 33%-regel bedraagt je leninglast best niet meer dan 33% van je gezinsinkomen. Als je weet hoeveel je per maand kan afbetalen, kan je bij de bank horen hoeveel je maximaal kan lenen. Dat hangt onder andere af van je inkomen, je eigen inbreng, … Houd bij het afsluiten van je lening ook rekening met bijkomende kosten, zoals akte- en dossierkosten. 

Je nieuwbouwwoning flexibel maken voor toekomstige behoeften

Bouwen doe je vaak maar één keer. Met een doordacht ontwerp kom je tegemoet aan je wensen van vandaag én aan je noden van morgen. Best hou je vanaf de ontwerpfase al rekening met een aantal zaken, zodat je woning met je meegroeit. Met enkele eenvoudige ingrepen zorg je ervoor dat je je woning later zonder veel moeite kan aanpassen aan de veranderende leefomstandigheden. Van niveauverschillen beperken tot brede gangen: ontdek hier 20 tips voor een levensbestendige woning. 

Inspiratie opdoen

Om de juiste keuzes te maken, is het belangrijk om voldoende inspiratie op te doen voor je nieuwbouwwoning. Dat kan online: zoek ideeën op Pinterest of Instagram, doorblader woonmagazines, bekijk realisaties van architecten of bouwbedrijven of voorbeeldwoningen van projectontwikkelaars of sleutel-op-de-deurbedrijven. Maar ook offline kan je inspiratie opdoen: ga langs in een showroom, bezoek een model- of kijkwoning of een bouw- of woonbeurs. 

FAQ: nieuwbouw