Energiemarkt in crisis? De staat van je woning is nu een groter financieel risico dan je energiecontract

Maak jij je ook zorgen over de stijgende energieprijzen door de crisis in Iran? Hoewel veel huishoudens nu naar een vast contract overstappen, waarschuwt energieadviseur Niels Detiège dat dit symptoombestrijding is. “Het echte lek zit namelijk in je woning, niet in je contract.”

Dezelfde woningen betalen steeds de prijs

Met een tweede energiecrisis in de maak worden we weer met de neus op de feiten gedrukt: we zijn nog steeds te afhankelijk van fossiele brandstoffen. Maar het zijn niet alleen de stijgende energieprijzen die huishoudens hard kunnen raken, maar ook het feit dat woningen er te veel van nodig hebben. “Spijtig genoeg zijn het telkens dezelfde woningen die het hardst getroffen worden”, zegt Niels Detiège, energieadviseur bij Stebo. “Het gaat vaak om energetisch verouderde huizen met een slecht EPC-label, woningen die bewoond worden door mensen met een lager inkomen of door huurders die zelf weinig kunnen investeren.” 

Gezinnen komen terecht in de energieval

Die woningen delen meestal dezelfde zwakke punten. “Er is vaak een gebrekkige bouwschil, onvoldoende of slechte isolatie van het dak, de muren en de ramen en een verouderd verwarmingssysteem. Nog heel wat woningen hebben oude gas- of mazoutketels of verwarmen elektrisch met elektrische convectoren of accumulatieverwarming. Die systemen verbruiken veel energie en zijn erg gevoelig aan prijsschokken. Dat maakt dat sommige gezinnen in een echte energieval terechtkomen. Ze ontvangen hoge facturen waardoor het moeilijker wordt om een renovatie te financieren”, weet Detiège. 

Kleine ingrepen kunnen een groot verschil maken

Toch kunnen kleine ingrepen al impact hebben op je factuur, wooncomfort en de waarde van je woning. “Ik raad aan om met eenvoudige, relatief goedkope zaken te starten die kunnen zorgen voor een structurele besparing. Denk aan een oude diepvriezer vol ijs die je kan vervangen door een energiezuinig exemplaar. Als je al die kleine besparingen optelt, kom je snel aan enkele honderden euro’s per jaar. Die besparing kan dan opnieuw geïnvesteerd worden. Zo creëer je een zelfversterkende feedbackloop: minder verbruik, een lagere factuur en meer ruimte om verder te investeren, al dan niet met hulp van premies.”

“Een vast contract is een soort verzekering, maar het blijft symptoombestrijding. Het lost structureel niets op”, meent energieadviseur Niels Detiège

Vast contract? “Dat is een verzekering, geen oplossing”

Een vast contract lijkt aanlokkelijker dan ooit. Gezinnen die vorige week nog omschakelden van variabel naar vast hadden nog de pre-oorlogse tarieven. Momenteel hebben heel wat energieleveranciers hun vaste tarieven opgetrokken en kortingen geschrapt. Maar is een vast contract een goede bescherming? Detiège is voorzichtig. “Een vast contract is een soort verzekering, maar het blijft symptoombestrijding. Het lost structureel niets op.” 

Energiefacturen tot 15.000 euro vermijden

Volgens hem moeten we onze lessen trekken uit de vorige energiecrisis. Toen sprongen mensen in paniek op vaste contracten tegen zeer hoge crisisprijzen. “Maar toen de markt enkele maanden later zakte, bleven zij vastzitten aan die hoge tarieven. Ik heb veel ellende gezien, sommige facturen liepen op tot 15.000 euro.” 

Overweeg je toch een vast tarief, dan adviseert Detiège om de eenheidsprijzen goed op te volgen. “En om bereid te blijven om opnieuw actie te ondernemen wanneer de markt verandert. Bovendien bestaat je energiefactuur niet alleen uit een leverancierskost, maar ook uit nettarieven en heffingen die je alleen kan beïnvloeden door minder te verbruiken en lagere pieken te maken.”

Hoe je woning wapenen tegen een energiecrisis?

Wie minder energie wil gebruiken en zijn woning structureel wil wapenen tegen toekomstige energiecrisissen, moet vooral de juiste volgorde respecteren. “Daar gaat het vaak mis”, zegt de adviseur. “Mensen weten wel wat er moet gebeuren, maar niet wanneer. Vertrek altijd van het einddoel”, benadrukt hij. “Weet waar je naartoe wil, en werk van daaruit terug. Zo vermijd je dubbele kosten, de zogenaamde lock-ins, en afbraakwerken.”

Wat met warmtepompen?

Is dit dan hét moment om van het gas af te stappen? “Van vandaag op morgen gas bannen is onrealistisch. Maar het is nooit te vroeg om erover na te denken. Voor de meeste woningen begint het niet bij een warmtepomp, maar bij minder energieverbruik, een lagere warmtevraag en een betere bouwschil. Als die basis klopt, wordt een warmtepomp vanzelf interessanter én betaalbaarder. In theorie kan elke woning elektrisch verwarmen, maar de ketting moet kloppen. Elk zwak schakeltje maakt het geheel duurder.”

Van het gas af: niet zo eenvoudig

Bovendien is het prijsverschil tussen gas en elektriciteit momenteel nog altijd groot. “Er is een individueel aspect dat je zelf in de hand hebt, maar er is ook een maatschappelijke verantwoordelijkheid. Als we er als maatschappij voor kiezen om elektrisch te gaan, met bijvoorbeeld het invoeren van de taxshift, dan moeten we als individu de mogelijkheid krijgen om de juiste stappen te zetten. Hoe efficiënter iedereen wordt, hoe efficiënter het geheel wordt en hoe makkelijker het geheel van het gas af kan.”

"De energiemarkt en de geopolitiek heb je niet in de hand. De staat van jouw woning wel", stelt Detiège

Woning minder afhankelijk maken

Tot slot heeft Detiège een duidelijke boodschap voor wie zich zorgen maakt over zijn factuur: “De energiemarkt en de geopolitiek heb je niet in de hand. De staat van jouw woning wel. Elke euro die je daarin investeert, moet je later niet meer aan een energieleverancier betalen.” 

Renoveren is volgens hem niet alleen goed voor de factuur, maar ook voor het wooncomfort en de waarde van de woning. “Slechte woningen verliezen waarde, goede woningen winnen. En je staat er niet alleen voor: je kan een energiescan laten uitvoeren, er is de Mijn VerbouwBegeleiding, Mijn VerbouwPremie en de voordelige Mijn VerbouwLening. Dat kan allemaal helpen om stap voor stap te bouwen aan een woning die minder afhankelijk is van crisissen.”