Segmentboog metselen

Plannen om je tuinhuisje of bijbouw zelf te metselen? Dan kan je voor dat tikkeltje extra zorgen door een boog te metselen boven de ramen of deuren in je gevel. Met deze klus heb je ongetwijfeld je handen vol, maar het resultaat is dan ook de moeite waard.

Metselwerk en bogen gaan al eeuwenlang samen. Er is dan ook een enorme verscheidenheid aan bogen: halfronde bogen, spitsbogen (ook bekend als gotische bogen), Florentijnse bogen, … Elk soort boog vereist een aparte aanpak. In deze klus beperken we ons tot de segmentboog. Deze vaak toegepaste boog heeft als voordeel dat je de bakstenen niet hoeft bij te slijpen (tenzij de overspanning kleiner is dan 1 m).

Stap 1: boog berekenen

• Een segmentboog beschrijft een klein gedeelte van een cirkel. Hij heeft een gelijkmatige kromming, maar is nog lang geen halve cirkel.
• De kromming van de cirkel is afhankelijk van de overspanning en de pijl (b op tekening). De hoogte van de pijl heeft rechtstreeks invloed op de hoogte van de kruin, het bovenste punt van de boog. Bepaal de hoogte van de pijl daarom zo, dat de kruin van de boog maximum tot aan de helft van de lagenmaat van de bovenste aansluitende rij stenen komt. Dit is geen vereiste, maar op deze manier vermijd je dat je te smalle stukken baksteen moet afslijpen van het aansluitende metselwerk.
• De middellijn van de cirkel kan je nu achterhalen aan de hand van deze formule: A x A = b x c .

Stap 2: mal maken

• Voor het metselen van een boog gebruik je een mal, die je wegneemt als de mortel uitgehard is.
• Bouw de mal met aan weerszijden twee vezelplaten en gebruik een stuk flexibel plaatmateriaal om de bovenkant dicht te maken. De breedte van de mal komt overeen met de breedte van een baksteen. Gebruik een metseltouw en een nagel als passer om de cirkel af te tekenen en een decoupeerzaag om de mal uit te zagen.
• Hoe hoog je de mal maakt, bepaal je zelf, maar bedenk dat je de mal toch zal moeten onderstutten met latwerk.
• Zet de mal ten slotte stevig vast op zijn plaats en stel ze perfect af.

Stap 3: boog metselen

• Gebruik voor het maken van de boog een oneven aantal stenen, zodat de sluitsteen perfect in het midden staat.
• Sla een nagel in het porringpunt (P op tekening) dat het middelpunt van de cirkel aanduidt. Maak een stukje metseltouw vast aan de nagel en zet de overige lagenmaten zowel links als rechts van de sluitsteen uit op de mal met een potlood. Probeer de lagenmaat zo dicht mogelijk bij de lagenmaat van het overige metselwerk te nemen en stel eventueel bij als je merkt dat het niet helemaal uitkomt.
• Metsel de boog rond. Begin aan één van de zijkanten en metsel dan meteen ook de eerste lagen van het aansluitende metselwerk voor de stevigheid.
• Breng voor je een steen neerzet genoeg mortel aan tegen de zijkant om de voeg met de vorige steen goed op te vullen.

Stap 4: aansluitende bakstenen metselen

• Volg voor het aansluitend metselwerk gewoon de bestaande lagenmaat. Teken op de bakstenen duidelijk af met potlood waar ze moeten worden bijgeslepen.
• Slijp de stenen op maat met een slijpschijf. Draag een veiligheidsbril.
• Een alternatief bestaat erin om het aansluitend metselwerk boven de boog verticaal te plaatsen (zie tekening). Zo vermijd je gedoe met het afslijpen van dunne stukken baksteen.

Stap 5: afwerken

• Krab na het metselen de voegen lichtjes (zo’n centimeter diep) uit met een lang voegijzer. Dit maakt het voegen straks makkelijker.
• Laat de mortel uitharden en verwijder dan voorzichtig de mal.
• Nu kan je het metselwerk invoegen. Raadpleeg ook onze klussen: ‘Juiste metseltechniek gebruiken’, ‘Tuinmuurtje metselen’, ‘Brievenbus metselen’, ‘Beton en mortel mengen’, ‘Gevelsteen voegen’…