Grondsondering: waarom het een must is voor elke nieuwbouw

Als je op zoek bent naar een bouwgrond of er net één hebt gekocht, dan is de kans groot dat je de term grondsondering tegenkomt. Toch is het voor veel bouwheren nog niet duidelijk wat dat precies is. Ontdek waarom een grondsondering een must is bij nieuwbouw en welke invloed het heeft op de verdere loop van je bouwproject. 

Wat is een grondsondering?

Een grondsondering is een onderzoek van de bodem. Ter plaatse wordt gemeten hoe draagkrachtig de grond is, uit welke lagen de bodem bestaat (zand, klei, …) en hoe diep vaste lagen zitten. Een stabiliteitsingenieur gebruikt de resultaten van de grondsondering voor zijn stabiliteitsstudie om een stevige fundering voor je woning te ontwerpen. 

Hoe werkt een grondsondering?

Bij een grondsondering rijdt een rupsvoertuig je bouwgrond op. Het toestel duwt op bepaalde plaatsen een stalen kegel aan een constante snelheid de grond in. Voor een gezinswoning wordt meestal op twee tot drie verschillende plaatsen een sondering uitgevoerd. Hierbij wordt gekeken naar de kracht die nodig is om de staven door de grond te drukken. Hoe meer weerstand het toestel ondervindt, hoe groter de draagkracht van de grond. Het resultaat is een sonderingsverslag met grafieken en waarden. Aan de hand daarvan kan de stabiliteitsingenieur het draagvermogen van je bouwgrond berekenen.

Soorten grondsonderingen

Er zijn verschillende types grondsonderingen. We overlopen de meest gebruikte methodes bij nieuwbouwwoningen:

• Mechanische sondering: een stalen kegel (conus) wordt met constante snelheid in de grond gedrukt. De meting gebeurt in de sondeerwagen. Hieruit worden het bodemprofiel en de draagkracht van de grond afgeleid.
• Elektrische sondering: dit is een moderne uitvoering van de mechanische sondering, waarbij sensoren in de kegel de metingen digitaal registreren. Deze methode is nauwkeuriger, maar ook duurder.
• Elektrische sondering met opmeting van de waterspanning: bij deze sondering wordt naast de bodemweerstand ook de poriënwaterspanning gemeten. Dit type is vooral nuttig in gebieden met klei- en leemgronden of met hoge grondwaterstand om het grondwatergedrag beter te analyseren. 

Hoeveel kost een sondering?

De prijs van een grondsondering hangt onder andere af van de regio, de diepte en hoe gemakkelijk de bouwgrond bereikbaar is met een rupsvoertuig. Reken gemiddeld op een prijs van 600 tot 800 euro. Is de grond moeilijk bereikbaar, bij een gesloten bebouwing bijvoorbeeld, dan kan er gewerkt worden met een demonteerbaar apparaat. De kostprijs ligt in dat geval iets hoger: tussen de 800 en 1.000 euro. 

Is een grondsondering verplicht?

Een sondering is niet wettelijk verplicht, maar wordt in de praktijk vaak geëist door een stabiliteitsingenieur of aannemer. Bij nieuwbouw is het namelijk belangrijk om te vertrekken vanuit een goede basis. Een slecht berekende fundering kan op de lange termijn voor veel problemen zorgen. Met een grondsondering kan je dit voorkomen. 

Belangrijk voor de stabiliteitsstudie 

De kwaliteit van je grond heeft rechtstreekse gevolgen voor de funderingstechnieken, kelderopbouw en vloerplaat. De stabiliteitsingenieur gebruikt de berekeningen van de grondsondering voor de stabiliteitsstudie. Als je perceel bijvoorbeeld onvoldoende draagkrachtig is, zal je extra moeten investeren in de fundering. Stel dat uit de grondsondering blijkt dat je bouw aan de achterkant meer zal zetten dan aan de voorkant, dan moet de vloerplaat een bepaalde buiging opvangen. De stabiliteitsingenieur zal aan de hand van de sonderingsgegevens berekenen hoe de bodemplaat gewapend moet worden. 

Maar de stabiliteitsstudie gaat verder dan dat. Neem nu je binnenmuren. De eerste rij stenen op de funderingsplaat, de kimlaag, moet heel wat belasting torsen. Hiervoor heb je de optie uit verschillende types bouwstenen, zoals cellenbetonblokken, volle betonblokken, ... Al die stenen hebben echter niet alleen een verschillende isolatiewaarde, maar variëren ook qua draagkracht. Een stabiliteitsstudie gaat dan na wat voor jouw project mogelijk is.

Hoe ziet een sonderingsverslag eruit?

Een sonderingsverslag bevat doorgaans de volgende gegevens:

• Algemene gegevens: projectnaam, locatie, datum, opdrachtgever, uitvoerder en type sondering.
• Sonderingsgrafieken: één of meerdere grafieken met per sondering de diepte, de weerstand, …
• Bodemopbouw: beschrijving van de grondlagen (zand, klei, leem, …) en de dikte, diepte en mate van vastheid (los, matig, vast) van elke laag.
• Informatie over grondwater: de grondwaterstand tijdens de sondering.
• Besluit en aanbevelingen: draagkracht van de ondergrond, geschikt type fundering, mogelijke risico’s zoals zetting, … 

Wat kan ik leren uit een grondsonderingsverslag?

Uit een sonderingsverslag kan je heel wat belangrijke informatie halen voor het ontwerp van je woning. Je krijgt inzicht in de volgende zaken:

• Draagkracht van de bodem: die bepaalt of de grond het gewicht van de woning kan dragen.
• Type fundering: in sommige gevallen volstaat een plaatfundering, terwijl in andere situaties een fundering op palen nodig is.
• Zettingsrisico: de kans op ongelijkmatige zettingen of scheefzakken van de woning.
• Opbouw van de ondergrond: eventuele zwakke of ongeschikte grondlagen worden opgespoord.
• Grondwaterproblematiek: is belangrijk om te bepalen of bouwen met een kelder haalbaar is en welke maatregelen eventueel nodig zijn. 

Invloed van grondsondering op bouwtechniek en planning

Een sonderingsverslag heeft een grote invloed op zowel de bouwmethode als de planning van je project. Op basis van de resultaten wordt bepaald hoe en op welk type fundering er gebouwd kan worden. Soms volstaat een eenvoudige fundering, maar in andere gevallen is een dikkere funderingsplaat of zelfs paalfundering nodig. Ook de grondwaterstand speelt een belangrijke rol. Bij een hoge grondwaterstand is het bijvoorbeeld moeilijker om een waterdichte kelder te realiseren. 

De bouwtechnische keuzes hebben een directe impact op je budget, aangezien de fundering vaak een aanzienlijke kostenpost vormt. Daarnaast beïnvloeden ze ook je bouwplanning. Een complexere oplossing zoals een paalfundering kan de uitvoeringstijd namelijk verlengen. 

Koop nooit bouwgrond zonder grondsondering

Aangezien een grondsondering een directe impact kan hebben op bepaalde constructiedelen, is het dan ook een must voor je een bouwgrond koopt. Laat daarom, voor je iets tekent, altijd een sondering uitvoeren. Ook al doet de verkoper moeilijk, hij kan je dit niet verbieden. Het blijft een risico om een grond te kopen zonder dat je zicht hebt op de draagkracht ervan. Hoe sneller je zo'n sondering laat uitvoeren, hoe sneller je met de resultaten ervan rekening kan houden in het bouwbudget.

Soms is het echter niet mogelijk om er één uit te voeren. Stel nu dat er bomen op het terrein staan, dan kan het rupsvoertuig er niet op. En rooien op een perceel dat niet van jou is, ligt natuurlijk moeilijk. Informeer je dan op z'n minst bij de buren. Zitten er zettingscheuren in de omliggende huizen? Zijn er plassen in de buurt van je bouwgrond? Toch blijft een grondsondering de meest betrouwbare manier om risico’s in te schatten. 

FAQ: grondsondering