De Vlaamse formatienota: woonbonus en betonstop verdwijnen

De Vlaamse formatienota van Bart De Wever ligt op tafel. Voor de bouw- en vastgoedsector springen twee voorstellen in het oog: de woonbonus wordt afgeschaft ten voordele van een verlaging van de verkooprechten en een bouwshift vervangt de betonstop. De startnota is een voorstel voor het regeerakkoord waarmee de coalitiepartners nu aan de slag gaan.

Woonbonus wijkt

De geïntegreerde woonbonus is het belastingvoordeel voor wie leent om een huis te kopen of bouwen. Onderzoek wees al uit dat de woonbonus contraproductief is: het voornaamste gevolg is een stijging van de woningprijzen. Economen en vastgoedspecialisten pleiten al langer om het systeem te hervormen. Brussel schafte twee jaar geleden de woonbonus af en trok het bedrag op van de eerste schijf waar je geen verkooprechten op betaalt. De Wever wil vanaf 2020 de woonbonus in Vlaanderen uitdoven en ruimte maken voor een verlaging van de verkooprechten.

Verlaging verkooprechten

De verkooprechten, dat zijn de belastingen die je betaalt op de aankoop van een woning, werden vorig jaar nog maar hervormd. Vroeger heette de belasting ‘registratierecht’, en bedroeg het afhankelijk van het kadastraal inkomen 5 of 10 procent van de aankoopprijs (beter bekend als het klein en groot beschrijf). Dat systeem werd vervangen door een algemeen verkooprecht van 7 procent. Hoeveel de verlaging zal bedragen, is nog niet bekend. Verwacht wordt dat de impact op de vastgoedmarkt miniem zal zijn. Dankzij de historisch lage rente is de markt vrij stabiel: een ideaal moment om deze maatregel in te voeren.

Taxshift

De nota benadrukt dat het afschaffen van de woonbonus geen bezuiniging is maar een taxshift, een verschuiving van de belasting. De nieuwe maatregel moet er onder andere voor zorgen dat jongeren gemakkelijker een woning kunnen kopen zonder hulp van de ouders. De verkooprechten worden niet gedekt door een lening, dus moet je dat bedrag zelf inbrengen als je een huis koopt. Met de taxshift krijg je het belastingvoordeel tijdens de aankoop van een woning in plaats van de jaren nadien. Dat moet de drempel voor de aankoop van een eerste woning verlagen. Voor nieuwbouw is deze maatregel nadelig, want de verkooprechten zijn niet van toepassing terwijl je wel van de woonbonus geniet als je leent om te bouwen. De Vlaamse Confederatie Bouw pleit alvast voor een klimaatbonus om energiezuinige nieuwbouw en renovatie te blijven stimuleren.

Betonstop op de schop

De betonstop is een onderdeel van het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen, dat moet voorkomen dat er na 2040 nog open ruimte wordt ingenomen. De vorige regering kreeg de betonstop niet meer ingevoerd maar rekende erop dat dat in de nieuwe regering snel zou gebeuren. Nu blijkt dat de betonstop er wellicht niet komt.

Bouwshift

De startnota van Bart De Wever rept met geen woord over de betonstop, maar er is wel sprake van een ‘bouwshift’ waarin de open ruimte maximaal moet worden gevrijwaard. De Wever wil geen harde maatregelen treffen die bepalen waar je wel of niet mag bouwen, maar wil eerder het wonen en werken in kernen stimuleren en de verdichting versterken. Hoe dat precies zal gebeuren is niet duidelijk.

Investeren in sociale woningen

De N-VA wil fors investeren in sociale woningen, maar focust daarbij op renovatie en duurzaamheid. Centrumsteden als Antwerpen en Gent, die de doelstelling voor het aantal sociale woningen al gehaald hebben, zullen enkel nog subsidies krijgen om de bestaande sociale woningen te renoveren en energiezuiniger te maken. Daarnaast krijgen mensen die lokaal gebonden zijn, voorrang op de wachtlijsten voor een sociale woning.