Klaar en haar gezin wonen in half ingegraven BEN-woning: “Zelfs 's winters vaak geen warmtevraag”

In augustus 2019 verhuisde Klaar samen met haar man Kim, hun kinderen Briek en Ida en trouwe viervoeter Io naar hun gloednieuwe woning in Huldenberg. Niets speciaals, zou je denken. Op één opvallend detail na: hun BEN-woning zit grotendeels onder de grond verstopt.

Potentieel benutten

Hoe dat idee is ontstaan? Daar zit vooral de unieke locatie voor iets tussen. “Toen we op deze bouwgrond uitkwamen, waren we meteen verkocht”, zegt Klaar. “We stonden er eigenlijk van te kijken dat er maar één andere kandidaat-koper was. Ik denk dat veel mensen niet het potentieel zagen, maar vooral de moeilijkheden die zo’n perceel op een helling met zich meebrengt. Maar als we nu naar het eindresultaat kijken, zijn we blij zijn dat we ons buikgevoel hebben gevolgd.”

Compact én groot ruimtegevoel

Toch zag het eerste ontwerp er heel anders uit. “Om het mooie uitzicht op de tuin optimaal uit te spelen, wilden we eerst bouwen in een ypsilonvorm”, zegt architect Wim Van den berge van no.ma architecten. “Maar dat betekende dat een groot deel van het meubilair uit maatwerk moest bestaan.” “Bovendien woonden we hiervoor in een vrij kleine woning”, vult Klaar aan. “Het eerste ontwerp was heel knap, maar we wilden een grotere living en keuken. Praktisch gezien leek dat ons op die manier minder haalbaar.”

Wim: “Uiteindelijk zijn we uitgekomen op de traditionele rechthoekige vorm waar Klaar en Kim oorspronkelijk mee afkwamen. We hebben daarin de nodige compactheid gecreëerd zonder het ruimtegevoel van het eerste ontwerp op te offeren. Omdat de slaap- en badkamers op de smallere bovenverdieping zijn ingericht, was er aan de zijkant bovendien plaats over voor een carport.”

Een beetje verborgen

“Wat ik zelf heel leuk vind aan het ontwerp, is het verrassingseffect. Vanop straat lijkt het zo’n klein, schattig huisje en zie je niet dat er nog een heel stuk onder zit”, zegt Klaar. “Maar eens mensen de trap afkomen, zijn ze verrast door het ruimtegevoel. En aan de achterkant heb je natuurlijk het uitzicht op de velden, weides en bossen. Zo zitten we een beetje afgesloten van de buitenwereld. We zien onze buurman weleens in de moestuin werken, maar voor de rest hebben we complete privacy. Zelfs door de ramen aan de straatkant op de bovenverdieping kan je niks zien. Behalve de omliggende natuur dan.”

Mooi uitzicht

Ook van dat prachtige uitzicht op de tuin profiteert het gezin optimaal: de achterkant van het huis bestaat namelijk volledig uit grote raampartijen. “Door de zuidelijke tot zuidwestelijke oriëntatie kan de zon zelfs ’s winters vrij goed binnen”, zegt Wim. “Al houden de bomen aan de zuidkant heel wat stralen tegen. Daarom hebben we ook aan die zijkant, naast de vide, een raampartij geplaatst om meer lichtinval te creëren. En in de zomer kan je gewoon de zonneluifel boven het terras hangen om de ergste warmte buiten te houden.”

Amper verwarming en koeling nodig

Mede door die grote ramen ligt de warmte- en koeltevraag van de woning erg laag. “Ook omdat we half ingegraven zitten en de grond voor een constante temperatuur zorgt, moeten we minder verwarmen”, zegt Klaar. “Dat doen we trouwens met een warmtepomp die warmte aan de grond onttrekt. Met ons vloerverwarmingssysteem kunnen we ’s zomers bovendien koelen. We vonden het belangrijk om bijna-energieneutraal te bouwen. Hoeveel energie we nu verbruiken? Dat weten we nog niet, maar ik ben benieuwd. In ieder geval een pak minder dan in ons vorige huis. Zelfs deze winter meldde onze ketel vaak ‘geen warmtevraag’.”

Het oog wil ook wat

Ook de andere muren, het dak en de vloer zijn geïsoleerd. Zelfs onder het podiumpje in de leefruimte zit een laag isolatiemateriaal van 16 cm dik. Elektriciteit haalt het gezin uit zonnepanelen. “Het enige dat een beetje afwijkt van de BEN-norm is de dubbele beglazing”, zegt Wim. “Die hebben we deels gekozen om de prijs wat te drukken, maar ook omdat we zo slankere raamprofielen konden installeren. Die maken het geheel wat lichter, waardoor de kinderen ook zelf de ramen kunnen opendoen. Bovendien ziet het er mooier uit.”

Karakter door afwerking

Klaar en Kim hechtten dus niet alleen belang aan het energiezuinige, maar ook aan het esthetische aspect. “Het mocht voor ons een simpel huisje zijn, zolang de afwerking uit specialere materialen bestond”, zegt Klaar. Wim: “De keuken van walnoothout is op maat gemaakt. Het plafond en een deel van de muren zijn afgedekt met plankjesbeton. De vloer is dan weer van kambala parket en gepolierd beton. Aan het beton hebben we een okertint toegevoegd om het geheel wat minder grijs te maken. Die kwalitatieve afwerking geeft de woning het nodige karakter.”

Meer dan waard

De bouwfase zelf verliep niet altijd van een leien dakje. “We hebben wat pech gehad met het weer, vooral tijdens de ruwbouwfase”, vertelt Wim. “De lage ligging van het terrein maakte van dit project ook een grote bouwtechnische uitdaging. Zeker door de fel ingezakte leemgrond die hier ligt." “Aan de andere kant genieten we door zo te bouwen wel van een mooie en unieke leefruimte met een enorm ruimtegevoel“, zegt Klaar. “Het heeft misschien allemaal wat langer geduurd, maar het resultaat is het meer dan waard.”

De architect weet raad

Waag jij je binnenkort zelf aan een (ver)bouwavontuur? Dan heeft Klaar nog een tip voor jou. “Er is maar één ding dat ik aan ons huis zou veranderen”, zegt Klaar, "en dat is de iets te lage plaatsing van de dakramen in de kinderkamers. We hebben die beslissing vlugvlug genomen zonder Wim te raadplegen. Een bouwproject is pittig en vermoeiend. Soms doe je dan al eens iets zonder veel nadenken dat je je achteraf beklaagt. Daarom is mijn raad: zit je met een vraag? Bel je architect even op. Die zorgt er wel voor dat je de juiste keuzes maakt.”