Circulair bouwen wint aan belang in de bouwsector. Daarbij ga je slim om met materialen, produceer je minder afval en ontwerp je een woning met de toekomst in gedachten. Maar wat betekent dat concreet en hoe pas je het toe in de praktijk? Ontdek de voordelen, uitdagingen en mogelijkheden van circulair bouwen, met duidelijke voorbeelden en antwoorden op veelgestelde vragen.
- Circulair bouwen vermindert afval en CO₂-uitstoot door materialen te hergebruiken, te recycleren en flexibel te ontwerpen.
- Hogere initiële kosten en beperkte materiaalbeschikbaarheid zijn uitdagingen, maar op lange termijn levert het vaak besparingen op.
- Toepassing kan via hergebruikte of demonteerbare materialen, modulair bouwen en biologisch afbreekbare opties voor zowel nieuwbouw als renovatie.
Wat is circulair bouwen?
In plaats van grondstoffen te verspillen, zet circulair bouwen in op hergebruik, flexibiliteit en duurzaamheid. Met circulair bouwen, kan je de ecologische voetafdruk van je nieuwbouw aanzienlijk verkleinen. Dat doe je door te werken met bouwmaterialen die achteraf hergebruikt, gerecycleerd of gecomposteerd kunnen worden of zelfs al aan hun tweede leven toe zijn. Kies je voor een flexibele of alternatieve woonvorm? Ook dan draag je je steentje bij.
Waarom is circulair bouwen belangrijk?
Ongeveer 40% van al het afval in Vlaanderen komt uit de bouwsector. Wereldwijd zorgt de cementproductie voor 8% van de CO2-uitstoot. En dat terwijl Europa in 2050 CO2-neutraal moet functioneren. Redenen genoeg dus om de ecologische voetafdruk van je nieuwbouw of renovatie zo laag mogelijk te houden. Daarom gebruik je best circulaire bouwmaterialen, onderdelen en producten. Die komen aan het einde van hun levensloop niet op de afvalberg, maar in een nieuw (ver)bouwproject terecht. Zonder dat de kwaliteit ervan afneemt. Met de juiste aanpak bespaar je zelfs heel wat energie én een flinke duit.
Voor- en nadelen van circulair bouwen
Circulair bouwen draagt bij aan efficiënter gebruik van materialen en een langere levensduur van gebouwen. Toch zijn er ook uitdagingen en beperkingen. Hieronder vind je een overzicht van de belangrijkste voordelen en nadelen van circulair bouwen.
| Voordelen | Nadelen / uitdagingen |
| Minder afval: hergebruik van materialen verlaagt bouwafval aanzienlijk. | Hogere initiële kosten: sommige circulaire materialen of technieken zijn duurder in aankoop. |
| Hergebruik van materialen: materialen worden ontworpen voor demontage en hergebruik. | Complexe planning: circulaire ontwerpen vereisen vroegtijdige en nauwkeurige planning. |
| Lagere milieu-impact: minder grondstofverbruik en CO₂-uitstoot. | Beperkte beschikbaarheid: sommige circulaire materialen of leveranciers zijn nog schaars. |
| Flexibiliteit en toekomstbestendigheid: gebouwen kunnen makkelijker aangepast of uitgebreid worden. | Vereist expertise: aannemers en ontwerpers moeten kennis hebben van circulaire principes. |
| Potentieel voor kostenbesparing op lange termijn: hergebruik en lagere onderhoudskosten kunnen op termijn financieel voordeel opleveren. | Onzekerheid over regelgeving: sommige circulaire oplossingen zijn nog niet volledig ingebed in normen of vergunningen. |
Wat zijn de uitdagingen voor circulair bouwen?
Circulair bouwen is geen vanzelfsprekend proces. Vooral bij nieuwbouw komen bouwheren, architecten en aannemers voor specifieke uitdagingen te staan. Het vergt planning, kennis en soms extra middelen om circulair te kunnen werken. Dit zijn de belangrijkste uitdagingen:
- Beperkte beschikbaarheid van materialen: circulaire materialen zoals hergebruikte hout- of staalconstructies zijn niet altijd op grote schaal beschikbaar. Dit kan levertijden verlengen of keuzes beperken.
- Hogere initiële kosten: sommige hergebruikte of speciaal geproduceerde circulaire materialen zijn duurder dan traditionele alternatieven. Op termijn kan je dit terugverdienen, maar de eerste investering is hoger.
- Complexe ontwerp- en planningsfase: circulair bouwen vereist dat materialen herbruikbaar zijn en constructies demontabel. Dit vraagt een nauwkeurig plan.
- Gebrek aan expertise: niet alle aannemers, architecten of ingenieurs hebben ervaring met circulaire principes. De juiste partners vinden kan een uitdaging zijn.
- Regelgeving en normen: sommige circulaire oplossingen zijn nog niet volledig geïntegreerd in bouwvoorschriften, vergunningen of EPB-eisen.
Onderhoud en kwaliteitsbewaking: hergebruikte materialen vergen een goede kwaliteitscontrole en soms extra onderhoud om de prestaties en veiligheid van de woning te garanderen.
Waarom kiezen voor circulair bouwen?
Circulair bouwen is geen trend, maar een manier om bewuster, efficiënter en toekomstgericht een huis te bouwen. Dit zijn de belangrijkste redenen om te kiezen voor circulair bouwen:
- Minder milieubelasting
Door materialen te hergebruiken en afval te beperken, daalt de impact op het milieu. - Efficiënt gebruik van materialen
Circulair bouwen stimuleert een slim ontwerp zodat materialen later opnieuw kunnen worden gebruikt. Dit verlengt de levensduur van grondstoffen en gebouwen. - Toekomstbestendigheid
Demontabele constructies en flexibele ontwerpen maken het gebouw makkelijker aanpasbaar aan veranderende behoeften, bijvoorbeeld uitbreiding, functiewijziging of renovatie. - Kostenbesparing op lange termijn
Hoewel circulair bouwen soms hogere initiële kosten kent, kunnen hergebruik en lager onderhoud op termijn financieel voordeel opleveren.
© Getty Images
© Getty Images
© Getty Images
Hoe pas je circulair bouwen toe bij nieuwbouw en renovatie?
Een makkelijke manier om circulair te bouwen, is door zoveel mogelijk hergebruikte materialen in te zetten. Dat kan zowel aan de buiten- als binnenkant van je woning. Met skeletbouw, bestaande bakstenen of isolatie werk je bijvoorbeeld de ruwbouw af, met hergebruikte radiatoren kan je je leefruimtes verwarmen. Voor een kwaliteitsvolle interieurinrichting hebben tweedehandsmeubel- een kringwinkels heel wat te bieden. Ook je bouwgereedschap hoeft niet splinternieuw te zijn. In sommige steden kan je het zelfs gaan lenen in een gereedschapsbibliotheek.
Kies je liever voor nieuwe producten en onderdelen? Dan is het belangrijk dat je voor kwaliteitsvolle materialen gaat die achteraf in een ander (ver)bouwproject kunnen terechtkomen, zoals demonteer- en herbruikbare isolatiepanelen. Let er bovendien op dat ze geen schadelijke stoffen bevatten. Ook door bijvoorbeeld stevige meubels of sterke (terras)tegels met een lange levensduur te kiezen, verklein je de ecologische impact van je project.
Tip: beperk het afval op de bouwwerf. Vraag de fabrikant om het propere snijafval van je isolatie en bouwblokken op te halen. Zo kunnen ze dat in nieuwe producten verwerken.
Aanpasbaar bouwen
Niet alleen de materialen zelf maken een verschil, maar ook de manier waarop je ze inzet. Slim bouwen is compact bouwen: sta op voorhand dus goed stil bij de open ruimte die je inneemt. Daarbij verbruik je veel minder energie om een compacte woning te verwarmen. Door modulair te bouwen met demonteerbare woonunits en onderdelen beschik je in elke levensfase exact over de ruimte die je nodig hebt. Sticht je een gezin? Dan kan je met verplaatsbare woonmodules extra ruimte creëren voor de kinderen. Als zij hun eigen leven opstarten, verkoop je de units terug. Omdat fabrikanten de modules in hun eigen locatie prefabriceren, kunnen ze het bouwafval ook veel makkelijker recupereren en hergebruiken. Bovendien is zo’n module op een paar maanden tijd afgewerkt en in een dag geplaatst.
Tip: Ook demonteerbare muren bieden je heel wat flexibiliteit. Deel er op je bovenverdieping bijvoorbeeld de kinderkamers mee in. Achteraf kan je de muren weer weghalen en de verdieping inrichten als kangoeroewoning of verhuren als studio.
Concrete voorbeelden van circulaire bouwmaterialen
Moeten al je bouwmaterialen hergebruikt of herbruikbaar zijn als je circulair wil bouwen? Natuurlijk niet. Dat is op dit moment zelfs nog niet haalbaar. Het belangrijkste is dat je tijdens en na je (ver)bouwproject zo weinig mogelijk afval creëert. Dat kan dus ook door met composteerbare of biologisch afbreekbare materialen te werken. Eens die na hun levensloop terug in de natuur terechtkomen, kunnen fabrikanten ze nog altijd recupereren. Zo hoeven ze voor hun volgende producten geen of minder nieuwe grondstoffen aan te spreken. Enkele voorbeelden van circulaire materialen zijn bouwmaterialen op natuurlijke basis. Denk maar aan isolatie gemaakt van wol, gras of zwammen en bakstenen van bacteriën.
© Skilpod
© Getty Images
Is circulair bouwen duur?
Is circulair bouwen duurder dan traditionele nieuwbouw? Het antwoord hangt af van hoe je het project aanpakt en welke keuzes je maakt.
- Hogere initiële investering: circulaire materialen, hergebruikte constructies of demontabele systemen kunnen duurder zijn dan traditionele opties. Ook ontwerp en planning vergen vaak extra aandacht en expertise.
- Besparing op lange termijn: circulair bouwen is ontworpen met hergebruik en onderhoudsvriendelijkheid in gedachten. Dit kan leiden tot lagere renovatiekosten, minder afval en efficiënter materiaalgebruik op lange termijn.
Flexibiliteit en levensduur: een circulair gebouw is makkelijker aan te passen of uit te breiden. Dit voorkomt dure ingrepen in de toekomst en kan extra waarde opleveren bij verkoop of hergebruik.
FAQ: circulair bouwen
Fluweelzacht en functioneel: ontdek de nieuwe ovale spoelbak van BLANCO
De nieuwe OOVALON-spoelbak van BLANCO met zachte rondingen belooft meer dan alleen een mooi design.
Renoveren en ventileren? Deze onzichtbare raamventilatie verbetert je comfort
Wie zijn woning grondig renoveert, is doorgaans verplicht om ventilatie te plaatsen.
Waarom compacte nieuwbouw dé slimme woonkeuze is in 2026
De manier waarop we wonen verandert. Stijgende bouwkosten, kleinere percelen en een groeiend duurzaamheidsbewustzijn maken één ding duidelijk: efficiënt wonen is de toekomst.
