6 dingen die je moet weten over het ereloon van je architect

Werken met een architect is een investering in de kwaliteit van jouw bouw- of renovatieproject. Om financiële verrassingen te vermijden, is het cruciaal om duidelijke afspraken te maken over de kosten van architecten, waaronder hun ereloon. Hieronder beantwoorden we zes veelgestelde vragen om je te helpen bij het plannen van het budget.

1. Wat kost een architect?

Voor het bepalen van het ereloon van een architect bestaan er geen wettelijk vastgelegde tarieven. Een architect moet zich dus niet aan vaste tarieven houden. Dat betekent dat het ereloon verschilt van architect tot architect. Een architect met meer ervaring of een zeer goede reputatie zal je dan ook meer aanrekenen dan een beginnende architect. Kies overigens niet automatisch voor de goedkoopste architect, maar zoek naar de beste prijs-kwaliteitsverhouding. Ook de omvang van de opdracht bepaalt mee de hoogte van de factuur van je architect.

Hou er ook rekening mee dat het kan gebeuren dat je architect je een surplus aanrekent voor bepaalde zaken die je hem bijkomend vraagt. Kijk na wat er is inbegrepen in de overeengekomen vergoeding en waarvoor je moet bijbetalen. Hou er ook rekening mee dat je op het ereloon van je architect 21% btw betaalt (ook voor renovatiewerken aan 6% btw). Naast het eigenlijke ereloon ben je mogelijk ook nog andere kosten verschuldigd zoals een verplaatsingsvergoeding of de kosten van een verzekering.

2. Afspraken over ereloon architect: wat zijn de opties?

Het ereloon van je architect kan op verschillende manieren bepaald worden. Zo kan het berekend worden op een percentage van de reële bouwkosten. Daarnaast kan je een forfaitair bedrag of een bedrag per uur overeenkomen. Ook een forfait per te bouwen vierkante meter is een optie. Een forfait heeft als voordeel dat je op voorhand weet waar je aan toe bent en dat de vergoeding van je architect niet stijgt als de bouwkosten oplopen. Ook het omgekeerde is waar: blijkt je bouwbudget op het einde van de rit lager dan voorzien, dan zal je nog altijd evenveel aan je architect betalen.

Het is in ieder geval belangrijk om de afspraken rond het ereloon en de kosten duidelijk op papier te zetten van zodra je met je architect in zee gaat. Je architect is trouwens deontologisch verplicht om een schriftelijk contract met je af te sluiten. De schriftelijke overeenkomst moet de verplichtingen van beide partijen duidelijk vastleggen en moeten jullie uiterlijk voor het aanvragen van de stedenbouwkundige vergunning ondertekenen.

3. Bestaan er richtlijnen?

Tot 2003 gold er voor architecten een deontologische regel. Die gaf aan dat het ereloon van de architect minimaal 7% van de totale aannemingssom moest bedragen voor een nieuwbouw en 12% voor een renovatie. Onder meer onder druk van Europa, die de regel in strijd vond met de vrije concurrentie, werd de norm afgeschaft. Al geven de percentages nog steeds weer wat als een normaal ereloon kan worden beschouwd. Over het algemeen is bij nieuwbouw een ereloon van 7 à 10% op de bouwprijs gebruikelijk, tegenover 12 à 15% bij renovatie. Bij een verbouwing ligt de vergoeding van de architect dus meestal hoger, omdat daar nu eenmaal meer werk in kruipt. 

4. Wanneer moet je het ereloon betalen?

In het contract dat je met je architect afsluit, staat ook wanneer je zijn ereloon precies moet betalen. Vaak gebeurt dat in schijven. Zo kan je een voorschot verschuldigd zijn voor de architect aan zijn opdracht begint, gevolgd door een schijf na het voorontwerp en een derde schijf bij de aanvraag van de bouwvergunning. Ook hier hangt alles af van de afspraken die je met de architect maakt. Zorg er wel voor dat je een deel van de rekening van je architect pas moet betalen na de oplevering van de werken.

5. Disputen over de rekening van een architect: hoe te handelen?

Als je vindt dat je architect je te veel aanrekent, neem je in eerste instantie het best contact met hem op. Als zijn afrekening niet duidelijk is, vraag je hem om toe te lichten waarom hij zo’n ereloon doorrekent. Is de rekening wel duidelijk en ben je het er niet mee eens? Dan kan je je opmerkingen het best via een aangetekende brief kenbaar maken. Op die manier kan je later bewijzen dat je de factuur effectief hebt betwist.

Je kan vervolgens altijd proberen om met je architect een regeling uit te werken waarbij hij een deel van zijn rekening ‘laat vallen’ of waarbij je de mogelijkheid krijgt om zijn rekening in een aantal schijven te betalen. Zet ook deze afspraak op papier of vraag dat de architect je een creditnota bezorgt voor het gedeelte van zijn ereloon dat hij laat vallen. Blijft de discussie duren? Dan kan je de zaak voorleggen aan de bevoegde provinciale raad binnen de Orde van Architecten. Die kan de rekening van je architect taxeren en dat kan leiden tot een vermindering van het bedrag van de rekening. Als laatste alternatief kan je naar de rechtbank stappen.

6. Budgetoverschrijding: wat zijn jouw rechten?

Als je wil bouwen stel je een budget voorop. Ook bij een renovatie hoort een goede kostenraming van de renovatiewerken. Dat budget kan je ook vermelden in de overeenkomst die je met de architect afsluit. Geef meteen ook aan waarop het budget precies betrekking heeft (volledig afgewerkt gebouw, enkel ruwbouw…) en of de btw al dan niet inbegrepen is. Als je architect vindt dat het budget dat je vooropstelt niet realistisch is, moet hij je dat zeggen. Doet hij dat niet en blijkt het bouwproject later veel meer te kosten dan voorzien? Dan kan je argumenteren dat er sprake is van een beroepsfout van de architect. Je kan dan eventueel een schadevergoeding vragen en/of een korting op zijn ereloon. Weet wel dat een overschrijding van 10 à 15% niet abnormaal is.