5 tips om je te beschermen tegen fraude

Je leest of hoort wel eens verhalen van mensen die werden bedrogen door hun aannemer: een aannemer die met de noorderzon verdwijnt na het betalen van een voorschot, of die schandalig hoge prijzen aanrekent voor werken die niet volgens de regels van de kunst worden uitgevoerd. Het zijn zaken waar je als (ver)bouwer liever niet mee geconfronteerd wordt. Met deze vijf tips helpen we je dat risico te beperken.

1. Check je aannemer

Voor je met een aannemer in zee gaat, ga je best diens achtergrond even na. Je kan online op zoek gaan naar beoordelingen of je aannemer eventueel ook enkele referenties vragen. De vraag hierbij is natuurlijk in hoeverre die beoordelingen objectief zijn. Weigert de aannemer je referenties te geven, dan kan dat een teken zijn dat hij iets te verbergen heeft. De zogenaamde privacy van de klanten is alleszins geen reden om je geen referenties te geven.

Werkt de aannemer onder een vennootschap, dan kan je op de website van de Nationale Bank de jaarrekening van het bedrijf raadplegen. Daaruit kan je aflezen of de vennootschap winstgevend is, hoe groot het eigen vermogen is… Ben je hier niet echt in thuis, vraag dan eventueel aan iemand met kennis van zaken of aan je bank hoe die de financiële toestand van de firma ziet.

Via het Belgisch Staatsblad kan je door het ondernemingsnummer van de vennootschap in te geven, nagaan of de maatschappelijke zetel van de aannemer niet te vaak verhuisde. Ook dat kan een slecht teken zijn. Voer je het ondernemingsnummer in op de website www.checkinhoudingsplicht.be, dan kan je ook controleren of de aannemer geen achterstallen heeft bij de fiscus of de RSZ. Het hoeft niet te verbazen dat wanneer de aannemer schulden heeft, dit geen goed signaal is.

2. Maak goede afspraken

Wie vooraf goede afspraken maakt met zijn of haar aannemer, komt later minder makkelijk voor onaangename verrassingen te staan. Dat begint reeds bij de offerte. Laat de aannemer een duidelijke offerte sturen waarin zeer concreet staat welke werken hij zal uitvoeren tegen welke prijs. Hoe gedetailleerder de offerte, hoe minder ruimte voor betwisting achteraf. Met een duidelijke offerte bedoelen we dat de aannemer de verschillende stappen of fases van de werken noteert, net als de materialen waarmee hij zal werken (en niet gewoon in algemene bewoordingen stelt dat het gaat om een badkamerrenovatie). Maak verder ook afspraken omtrent de timing van de werken. Lees ook aandachtig de kleine lettertjes en laat hem weten waar je wel en niet mee akkoord gaat.

3. Vermijd het betalen van een voorschot

Wist je dat het betalen van een voorschot geen verplichting is? Enkel en alleen als de wet-Breyne van toepassing is (dat is het geval wanneer je op plan koopt of via sleutel-op-de-deur) geldt een specifieke wettelijke regeling. Toch is het praktisch standaard geworden dat je bij het aanvaarden van de offerte een voorschot betaalt. Probeer dit zo beperkt mogelijk te houden, zo’n 5 à 10% van de aannemingsprijs zou moeten volstaan.

Je hebt er trouwens alle baat bij dat dit voorschot niet te hoog is. Stel dat je aannemer na het betalen van je voorschot niet meer komt opdagen op de werf, dan zal je het moeten terugvorderen, eventueel via de rechtbank. Maar zelfs als er een vonnis in jouw voordeel is uitgesproken, is het niet zeker dat je je geld uiteindelijk zal terugzien. Het zou niet de eerste keer zijn dat de aannemer uiteindelijk insolvabel blijkt of zelfs failliet gaat.

4. Protesteer de factuur

Ontvang je een factuur van je aannemer die niet correct is (prijzen die veel te hoog zijn of die niet overeenstemmen met wat je oorspronkelijk overeenkwam), dan is het belangrijk ze niet zomaar te betalen. Ook wanneer de werken niet degelijk of nog niet volledig werden uitgevoerd en je de eindfactuur gepresenteerd krijgt, betaal je die maar beter niet of toch niet volledig. Om te tonen dat je van goede wil bent, kan je bijvoorbeeld het niet-betwiste deel van de factuur wel al betalen. Hou eventueel ook al rekening met de kosten die je moet maken als je de werken door iemand anders moet laten afwerken.

Hoewel dat strikt gezien als particulier niet verplicht is, protesteer je de factuur maar beter ook. Dit doe je via een aangetekende brief waarin je aangeeft waarom je de factuur protesteert. Laat ook wat ruimte om achteraf eventueel nog bijkomende argumenten in te roepen. Een voorbeeld is: ‘Ik protesteer hierbij uw factuur. Zonder volledig te willen zijn en onder voorbehoud van verdere aanvulling kan ik alvast wijzen op wat volgt: …’.

Komt de aannemer niet opdagen om de werken te finaliseren of recht te zetten, stuur dan een aanmaning. Stel hem in gebreke om de werken alsnog te komen uitvoeren. Heeft ook dat geen effect, dan kan je een procedure voor de rechtbank starten om de ontbinding van de aannemingsovereenkomst te vragen, het betaalde voorschot terug te krijgen en/of een schadevergoeding te eisen. Laat je hierbij best bijstaan door een advocaat. Die kan je adviseren over de vorderingen die je kan stellen en over je kans op slagen.

5. Leg klacht neer

Ben je ondanks dit alles toch het slachtoffer van fraude, dan kan je klacht neerleggen tegen de aannemer via het meldpunt tegen fraude. Dit kan online via meldpunt.belgie.be/meldpunt. De bevoegde diensten analyseren je klacht en stellen al dan niet een onderzoek in tegen de aannemer.

Is er sprake van een misdrijf (oplichting bijvoorbeeld)? Dan kan je ook een strafklacht indienen bij de politie of het parket. In ernstige gevallen zou je ook een klacht met burgerlijke partijstelling kunnen neerleggen bij de onderzoeksrechter. In dat laatste geval neem je best een advocaat onder de arm om de klacht op te stellen. Hou er ook rekening mee dat je bij een klacht bij de onderzoeksrechter een borgsom moeten betalen (voor particulieren bedraagt die doorgaans 500 euro). Heb je weet van andere gedupeerden, dan kan het interessant zijn om een gezamenlijke klacht in te dienen. Het dossier tegen de aannemer zal in dat geval allicht zwaarder doorwegen.