Gezinnen verliezen duizenden euro's aan malafide aannemers: zo check je of jouw vakman betrouwbaar is

Het is de nachtmerrie van elke verbouwer: je betaalt een fors voorschot, maar de aannemer verdwijnt met de noorderzon of levert wanprestaties. De recente berichten over Vlaamse gezinnen die zware financiële schade opliepen, tonen aan dat de impact dramatisch is. Om dit te stoppen, brengt Bouwunie zijn online tool opnieuw onder de aandacht. Hiermee kan je in enkele minuten de betrouwbaarheid van je vakman controleert. Maar we geven je nog andere kritieke checks die je zelf moet uitvoeren om te voorkomen dat jouw droomproject een financiële kater wordt. 

Tip 1: check je aannemer (nu nog eenvoudiger)

Voor je met een aannemer in zee gaat, ga je best diens achtergrond na. Je kan online op zoek gaan naar beoordelingen of referenties vragen, al zijn die niet altijd objectief.

Nieuw hulpmiddel: De ‘Check-je-aannemer’-tool 

Sinds een jaar biedt Bouwunie een handige digitale oplossing aan om dit proces te versnellen. Met hun online tool krijg je in een paar seconden een overzicht van de betrouwbaarheid van een bouwbedrijf. Het enige wat je nodig hebt, is het ondernemingsnummer (te vinden op de offerte of website). De tool koppelt verschillende officiële databanken aan elkaar, zodat je niet meer zelf hoeft te zoeken op talloze websites. Je ziet direct:

• of het bedrijf correct is ingeschreven in de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO);
• of er fiscale of sociale schulden zijn (via de inhoudingsplicht);
• of de zaakvoerder een beroepsverbod heeft (via de JustBan-databank);
• wat de financiële toestand is via de jaarrekeningen bij de Nationale Bank.

Hoewel deze tool het voorwerk doet, blijft het advies van kracht: vraag bij grote projecten ook naar fysieke referenties en wees op je hoede als een aannemer weigert deze te geven onder het mom van ‘privacy’. Met deze tips kies je een betrouwbare aannemer.

Tip 2: maak goede afspraken

Wie vooraf goede afspraken maakt met zijn of haar aannemer, komt later minder makkelijk voor onaangename verrassingen te staan. Dat begint reeds bij de offerte. Laat de aannemer een duidelijke offerte sturen waarin zeer concreet staat welke werken hij zal uitvoeren tegen welke prijs. Hoe gedetailleerder de offerte, hoe minder ruimte voor betwisting achteraf. Met een duidelijke offerte bedoelen we dat de aannemer de verschillende stappen of fases van de werken noteert, net als de materialen waarmee hij zal werken (en niet gewoon in algemene bewoordingen stelt dat het gaat om een badkamerrenovatie). Maak verder ook afspraken omtrent de timing van de werken. Lees ook aandachtig de kleine lettertjes en laat hem weten waar je wel en niet mee akkoord gaat. Vraag je offertes op bij verschillende aannemers, vergelijk de offertes dan goed dankzij deze tips.

Tip 3: vermijd het betalen van een voorschot

Wist je dat het betalen van een voorschot geen verplichting is? Enkel en alleen als de wet-Breyne van toepassing is (dat is het geval wanneer je op plan koopt of via sleutel-op-de-deur) geldt een specifieke wettelijke regeling. Toch is het praktisch standaard geworden dat je bij het aanvaarden van de offerte een voorschot betaalt. Probeer dit zo beperkt mogelijk te houden: zo’n 5 à 10% van de aannemingsprijs zou moeten volstaan.

Je hebt er trouwens alle baat bij dat dit voorschot niet te hoog is. Stel dat je aannemer na het betalen van je voorschot niet meer komt opdagen op de werf, dan zal je het moeten terugvorderen, eventueel via de rechtbank. Maar zelfs als er een vonnis in jouw voordeel is uitgesproken, is het niet zeker dat je je geld uiteindelijk zal terugzien. Het zou niet de eerste keer zijn dat de aannemer uiteindelijk insolvabel blijkt of zelfs failliet gaat.

Tip 4: protesteer de factuur

Ontvang je een factuur van je aannemer die niet correct is (prijzen die veel te hoog zijn of die niet overeenstemmen met wat je oorspronkelijk overeenkwam), dan is het belangrijk ze niet zomaar te betalen. Ook wanneer de werken niet degelijk of nog niet volledig werden uitgevoerd en je de eindfactuur gepresenteerd krijgt, betaal je die maar beter niet of toch niet volledig. Om te tonen dat je van goede wil bent, kan je bijvoorbeeld het niet-betwiste deel van de factuur wel al betalen. Hou eventueel ook al rekening met de kosten die je moet maken als je de werken door iemand anders moet laten afwerken.

Hoewel dat strikt gezien als particulier niet verplicht is, protesteer je de factuur maar beter ook. Dit doe je via een aangetekende brief waarin je aangeeft waarom je de factuur protesteert. Laat ook wat ruimte om achteraf eventueel nog bijkomende argumenten in te roepen. Een voorbeeld is: ‘Ik protesteer hierbij uw factuur. Zonder volledig te willen zijn en onder voorbehoud van verdere aanvulling kan ik alvast wijzen op wat volgt: …’.

Komt de aannemer niet opdagen om de werken te finaliseren of recht te zetten, stuur dan een aanmaning. Stel hem in gebreke om de werken alsnog te komen uitvoeren. Heeft ook dat geen effect, dan kan je een procedure voor de rechtbank starten om de ontbinding van de aannemingsovereenkomst te vragen, het betaalde voorschot terug te krijgen en/of een schadevergoeding te eisen. Laat je hierbij best bijstaan door een advocaat. Die kan je adviseren over de vorderingen die je kan stellen en over je kans op slagen.

Tip 5: leg klacht neer

Ben je ondanks dit alles toch het slachtoffer van fraude, dan kan je klacht neerleggen tegen de aannemer via het meldpunt tegen fraude. De bevoegde diensten analyseren je klacht en stellen al dan niet een onderzoek in tegen de aannemer. Is er sprake van een misdrijf (oplichting bijvoorbeeld)? Dan kan je ook een strafklacht indienen bij de politie of het parket. In ernstige gevallen zou je ook een klacht met burgerlijke partijstelling kunnen neerleggen bij de onderzoeksrechter. In dat laatste geval neem je best een advocaat onder de arm om de klacht op te stellen. Hou er ook rekening mee dat je bij een klacht bij de onderzoeksrechter een borgsom moeten betalen (voor particulieren bedraagt die doorgaans 500 euro). Heb je weet van andere gedupeerden, dan kan het interessant zijn om een gezamenlijke klacht in te dienen. Het dossier tegen de aannemer zal in dat geval allicht zwaarder doorwegen.