DILEMMA: "Het capaciteitstarief is ingevoerd en ik heb nog geen digitale meter. Laat ik hem vroeger plaatsen of niet?"

Fluvius is volop bezig met de uitrol van de digitale meter in Vlaanderen. Vroeg of laat staan ze dus ook aan jouw deur. Maar is het een goed idee - met het nieuwe capaciteitstarief - om de digitale meter sneller dan gepland te laten installeren? Of hou je beter zo lang mogelijk je analoge meter. Wat zijn eigenlijk de voor- en nadelen van de digitale meter? We legden Koen Vanthournout, onderzoeker bij VITO/EnergyVille, enkele vragen voor.

Mag je de digitale meter weigeren?

Vanthournout: “Willen of niet, je kan de digitale meter niet weigeren. De digitale meter is wettelijk verplicht binnen de EU, dus ook in België. In Vlaanderen is sinds 1 januari 2019 de uitrol van de digitale meter begonnen onder de ambtstermijn van toenmalig minister van Energie Tommelein. Waar je wel voor kan kiezen is of je hem vroeger wil. De analoge meter is technologisch vergelijkbaar met een bakelieten telefoon met draaischijf: achterhaald dus. De digitale meter is méér dan tien stappen voorwaarts.” 

Ben ik beter af met een digitale meter?

Vanthournout: “Hierop kan ik geen eensluidend antwoord geven. Het is beter om te kijken naar de terugdraaiende teller en het capaciteitstarief dat sinds begin 2023 is ingevoerd. Heb je zonnepanelen en nog een terugdraaiende teller? Dan kan je, afhankelijk van je verbruik en het aantal zonnepanelen dat er op je dak liggen, voordeel halen met een terugdraaiende teller. Andere huishoudens met zonnepanelen en een terugdraaiende teller zijn beter af met een digitale meter.” 

Of je voordeel haalt uit de digitale meter hangt dus af van je situatie?

Vanthournout: “Klopt. Ik geef even een rekenvoorbeeld: je bent een gemiddeld gezin en verbruikt 3.500 kWh per jaar. Maar je hebt veel zonnepanelen liggen (in totaal 10kWp), goed voor zo’n 10.000 kWh productie per jaar. Je produceert dus veel meer dan je verbruikt. Met de terugdraaiende teller ben je die elektriciteit gewoon kwijt, terwijl een digitale meter de hoeveelheid energie die je terug op het net zet apart kan meten. Daarvoor ontvang je dan een terugleververgoeding. In ons rekenvoorbeeld zal je zonder digitale meter al zeker 1.365 euro (6.500 kWh aan 0.21 euro/kWh*) per jaar mislopen. Het wordt nog iets complexer, want met terugdraaiende teller moet je ook nog een prosumententarief betalen. Anderzijds krijg je wel nog een extra voordeel voor je verbruik buiten de zonuren. Maar in dit specifieke geval ben je zeker beter af met een digitale meter.”

Hoe interessant is de digitale meter, nu het capaciteitstarief is ingevoerd?

Vanthournout: “Je effectieve piek kennen is met de invoering van het capaciteitstarief zeer interessant. De digitale meter meet heel accuraat hoeveel vermogen je uit het net haalt en bijgevolg kan hij dus ook je effectieve piek bepalen. Op basis van die input kan netbeheerder Fluvius een eerlijker tarief opstellen. Ben je bijvoorbeeld eigenaar van een elektrische wagen en wil je die heel snel laden, dan ga je op een korte tijd aan een zeer hoog vermogen laden. Maar het net moet dit aankunnen, dus is er nood aan kabels die voldoende zwaar zijn en dat vergt meer investeringen. Door het nieuwe capaciteitstarief betaal je dan een hogere prijs. Beslis je echter om je wagen ‘s nachts op te laden aan een veel lager vermogen, dan kan je honderden euro’s per jaar besparen. Want om traag te laden zijn er minder zware kabels nodig.”

Waarom zou ik mijn analoge meter sneller vervangen?

Vanthournout: “De digitale meter is veel meer dan een meettoestel, hij kan ook communiceren. Hij stuurt de meetgegevens automatisch door naar Fluvius, waardoor de kans op fouten bij het doorgeven van je jaarlijkse meterstand of bij een verhuis nihil is. Dat lijkt misschien niet het grootste persoonlijke voordeel, maar wie ooit de pech heeft gehad om in een discussie over meterstanden te belanden, zal iets anders vertellen. Daarnaast krijg je inzicht in je verbruik via het online platform mijn.fluvius.be. Standaard worden alleen de dagwaarden verzameld, maar je kan ook aanvragen om je verbruik gedetailleerd per kwartier te volgen. Zo kan je ontdekken welke toestellen je grootverbruikers zijn, waar er sluimerverbruik is, wanneer je zonnepanelen het meeste produceren, enzovoort. Je krijgt er dus een hele hoop informatie bij.” 

Uiteraard ben je gebaat met een beter inzicht in je energieverbruik. Maar kan je met die info ook echt iets doen?

Vanthournout: “Met de verzamelde info, kan je je leven veel makkelijker maken. De meter is namelijk voorzien van een extra datapoort, waarop je een energiebeheersysteem kan aansluiten. Concreet gaat het om apps, slimme omvormers of andere toestellen waarmee je je energieverbruik actief kan beheren. Op die manier maak je van je digitale meter een slimme meter en krijg jij zeer gedetailleerde data. Heb je bijvoorbeeld een elektrische wagen en een slimme laadpaal, dan heb je zelf de oplaadsnelheid en de oplaadtijd in de hand. We spreken hier over HEMS (Home Energy Management System), energiesystemen die volautomatisch je energie regelen om zo je factuurbedrag te doen dalen op basis van je gedrag, comfort en eventuele lokale energieproductie.”

Stel: ik heb een standaard gezin en een warmtepomp. Haal ik voordeel uit een digitale meter?

Vanthournout: “Absoluut. Warmtepompen verwarmen zuinig en groen: ze hebben een laag vermogen en een verspreid energieverbruik. Dus met de digitale meter zal je via het capaciteitstarief honderden euro’s besparen."

Stel: Ik heb een elektrische auto en wil die snel opladen?

Vanthournout: “Wil je snel en aan een lage kost je elektrische bolide opladen, dan ben je beter af met een oude teller. Maar dan schuif je de kosten die je veroorzaakt in het net om snel te kunnen laden wel door naar de andere Vlamingen.”

Stel: ik heb zonnepanelen en een terugdraaiende teller?

Vanthournout: “Kijk naar je terugdraaiende teller. De vuistregel is dat als je panelen meer opbrengen dan je per jaar verbruikt en als je je vaat en was ’s middags laat draaien, je beter af bent met een digitale teller. Heb je veel meer productie dan verbruik, dan moet je zelfs geen moeite doen om je verbruik naar de middag te schuiven om beter af te zijn. Is je opbrengst lager dan je verbruik, dan is de terugdraaiende teller meestal voordeliger.”

Wacht ik dan beter in plaats van de digitale meter vroeger te laten installeren

Vanthournout: “Dat is puur afhankelijk van je persoonlijke situatie. Er valt geen rechte lijn in te trekken. Some win, some lose. Heb je nog geen digitale meter, dan is het heel normaal dat je twijfelt of bepaalde vragen stelt, want je tast nog in het duister. Nu is dit een hot topic, maar binnen een paar jaar staat België vol met digitale meters en kraait niemand - bij wijze van spreken - nog naar de analoge meter.”

Ik wil de digitale meter vroeger! Hoeveel kost dat?

Ondertussen heeft netbeheerder Fluvius al meer dan 2 miljoen digitale meters geplaatst. De uitrol verloopt geografisch en via de Fluvius planningschecker kan je uitzoeken wanneer hij bij jou geïnstalleerd zal worden. Wens je hem vroeger te installeren, dan moet je hier vanaf 1 januari niet meer voor betalen als je je oude meter laat vervangen.

Hoe verloopt de uitrol van de digitale meter in de rest van België?

“Brussel en Wallonië lopen achter, daar zitten ze in de testfase. De algemene uitrol is nog niet gestart. Wat wel goed is dat alle gewesten hun kar haken achter de technologie van de Vlaamse versie. Hoe meer afnemers van ‘onze’ digitale meter in België, hoe goedkoper, hoe beter”, weet Vanthournout.

*gemiddelde terugleververgoeding december 2022