Verwarmen met een mazoutketel: alles over het onderhoud en de alternatieven

Veel woningen hebben nog een mazoutketel - ook wel bekend als stookolieketel - voor hun verwarming en sanitair warm water. Op termijn wil de overheid dit type ketels uitfaseren. Verwarm jij nog met een mazoutketel? Ontdek hoe je die het best onderhoudt en wat de alternatieven zijn als je hem wil vervangen. 

Hoe werkt een mazoutketel?

Een mazoutketel of stookolieketel is een verwarmingssysteem dat op stookolie werkt. De ketel is aangesloten op een opslagtank met stookolie. Deze brandstof wordt via een pomp naar de brander van je ketel gevoerd en verbrand om warmte te genereren. Die warmte wordt op zijn beurt overgedragen aan het water in de warmtewisselaar van je ketel. Het verwarmde water wordt vervolgens gebruikt voor zowel centrale verwarming als sanitair warm water. De verbrandingsgassen worden tot slot via een schoorsteen of rookgasafvoersysteem afgevoerd. Je kan de temperatuur gemakkelijk regelen via een thermostaat. Zo zal de ketel enkel branden wanneer er warmte of sanitair warm water nodig is. 

Voor- en nadelen van een mazoutketel

Mazoutketels hebben zowel voor- als nadelen. Ze kunnen snel grote hoeveelheden warm water produceren en staan bekend om hun lange levensduur. Vroeger werd vaak voor een mazoutketel gekozen als er geen gasvoorziening was in de straat of als men niet afhankelijk wilde zijn van het gasnetwerk. Je kan ook zelf je eigen voorraad stookolie beheren en je stookolietank laten bijvullen wanneer de prijzen gunstig zijn. 

Maar er zijn ook nadelen. Mazout is een fossiele brandstof die nadelig is voor het milieu. Je hebt ook plaats nodig voor een tank om de stookolie in op te slaan. Dit neemt al snel wat ruimte in. Tot slot kan de prijs van mazout fluctueren. Stel dat je voorraad bijna op is, maar de prijzen hoog zijn, dan kunnen de kosten oplopen.

Condenserende mazoutketels

Condenserende mazoutketels zijn ketels die speciaal ontworpen zijn om de energie-efficiëntie te verhogen. Ze halen extra warmte uit de rookgassen door condensatie. Hierdoor kunnen ze een hoger rendement halen dan traditionele ketels. Ze verbruiken bijgevolg minder brandstof en stoten minder CO₂ uit, waardoor ze beter zijn voor je portemonnee en het milieu. 

Onderhoud mazoutketel

Het onderhoud van je mazoutketel is niet alleen belangrijk voor een veilige werking, het is in Vlaanderen ook verplicht. Centrale stooktoestellen op stookolie moet je elk jaar laten onderhouden door een erkende technicus. Gemiddeld betaal je voor dit onderhoud tussen de 110 en 200 euro exclusief btw. Ook in Brussel is het jaarlijks onderhoud verplicht. In tegenstelling tot Wallonië. Hier is niet het onderhoud, maar de periodieke controle verplicht en moet je je stookolieketel elk jaar laten controleren. 

Keuring stookolietank

Er zijn verschillende regels voor het plaatsen van een stookolietank. Zo moeten metalen tanks bij een ondergrondse plaatsing dubbelwandig zijn en uitgerust worden met een lekdetectiesysteem en overvulbeveiliging. Kies je voor een polyethyleen- of polyestertank, dan volstaat een enkelwandig exemplaar. Enkel tanks die gekeurd zijn, mag je vullen met mazout. 

Verkoop je een woning die verwarmd wordt met stookolie? Dan moet je een stookolieattest kunnen voorleggen waaruit blijkt dat de tank gekeurd is. 

Wat zegt de wet over mazoutketels?

In Vlaanderen mag je bij nieuwbouwwoningen en grondige energetische renovaties geen stookolieketel meer plaatsen. Sinds 2022 mag je ook bij bestaande woningen geen nieuwe mazoutketel meer plaatsen als er aardgas ligt in de straat. Wel mag je je huidige ketel blijven gebruiken zolang die goed functioneert of laten herstellen. Ligt er geen aardgas in de buurt van je woning, dan mag je je oude mazoutketel nog vervangen door een nieuwe. Vanaf 2035 wordt de verkoop van stookolieketels volledig verboden. 

In Brussel wordt de verkoop vanaf 1 juni 2025 verboden. In Wallonië zijn de regels nog anders: vanaf 1 maart 2025 worden mazoutketels voor nieuwbouw verboden en tot 1 januari 2026 mogen bestaande ketels nog vervangen worden. 

Prijs

De prijs van een mazoutketel hangt van verschillende factoren af: het merk, het type, de capaciteit, … Een condenserende stookolieketel kost gemiddeld tussen de 3.000 en 6.000 euro exclusief btw en installatie. De installatiekosten kunnen per installateur verschillen. Reken op zo’n 1.000 à 3.000 euro. 

Mazoutketel vervangen: de opties

Wil je je mazoutketel vervangen? Dan zijn er verschillende opties.

1. Aardgas

De meest voor de hand liggende optie is je mazoutketel vervangen door een condensatieketel op gas, indien er gas in de straat ligt. Gasketels zorgen zowel voor verwarming als sanitair warm water en zijn in principe goedkoper dan stookolieketels. Je hebt al een goede condensatieketel vanaf 2.000 euro exclusief btw en je kan er tot 40% mee besparen op je energiefactuur in vergelijking met een stookolieketel. Het grote voordeel is dat je de bestaande leidingen en radiatoren zonder grote ingrepen kan blijven gebruiken. Wel moet je in je schoorsteen een speciale buis laten plaatsen om de verbrandingsgassen af te voeren. 

2. Propaan

Ligt er geen aardgas in je straat, dan kan een ketel op propaangas een alternatief zijn. De verbranding en het werkingsprincipe van propaan zijn vergelijkbaar met aardgas. Je kan er zowel je woning als sanitair water mee verwarmen. Wel moet je er rekening mee houden dat je een opslagtank nodig hebt die verbonden is met je ketel. Deze opslagtank kan je onder- of bovengronds plaatsen en moet je net zoals een mazouttank op tijd laten vullen. 

3. Warmtepomp 

Is je woning goed geïsoleerd? Dan kan een warmtepomp een alternatief zijn. Afhankelijk van het type (geothermische, lucht-water- of lucht-luchtwarmtepomp) onttrekt die warmte uit de omgeving (bodem, water, lucht) en verspreidt die in je woning via een warmtewisselaar of een warmteafgiftesysteem zoals radiatoren, ventiloconvectoren, vloerverwarming, wandverwarming of een binnenunit. Is je woning slecht geïsoleerd, dan zal een warmtepomp niet voor de gewenste temperatuur in huis kunnen zorgen. 

FAQ: mazoutketels