Zelfverbruik tot 80%: waarom warm water de goedkoopste 'batterij' is voor je zonnepanelen

Nu de terugdraaiende teller definitief tot het verleden behoort, is de jacht op een hoog zelfverbruik voor elke Belgische zonnepaneeleigenaar geopend. Wie stroom op het net injecteert, krijgt daar immers maar een fractie van de aankoopprijs voor terug. Maar voor je duizenden euro’s uitgeeft aan een thuisbatterij, is er een slimmere en goedkopere oplossing die al in je woning staat: je boiler. Door je warm water slim aan te sturen, transformeer je een simpel toestel in een thermische batterij die je zelfverbruik moeiteloos richting de 80% duwt. Wij spraken met Émilien Feron van Soliseco en Roel Defrancq van my-PV.

De limiet van elektrisch zelfverbruik bereikt?

Volgens de laatste cijfers van VEKA zijn er in Vlaanderen 1.071.810 zonnepaneelinstallaties. Dat is een pak zonnestroom helemaal klaar om zelf te verbruiken. Toch lopen meer en meer huishoudens tegen de limiet van hun elektrisch zelfverbruik aan. Je kan de wasmachine of vaatwasser wel overdag aanzetten, maar dat verbruik is relatief klein. Het echte grote verbruik in een woning zit in de productie van warm water en verwarming op gas of stookolie. 

Zonne-overschot recupereren: van gratis stroom naar warm water

Dat is waar Soliseco en my-PV op inspelen. Beide bedrijven bieden betaalbare oplossingen aan om je zelfverbruik te vergroten. Dat doen ze door de overtollige elektriciteit van je zonnepanelen te recupereren om warm water te produceren. Émilien Feron van Soliseco: “In plaats van je zonne-energie voor een fractie van de prijs op het net te injecteren, gebruik je het om water te verwarmen. Hiermee vervang je dure fossiele brandstoffen door gratis eigen stroom. Zo word je direct minder afhankelijk van geopolitieke situaties en fluctuerende energieprijzen.”

Hoe werkt een thermische batterij in de praktijk?

De technologie is verrassend simpel: een slimme sturing meet via de digitale meter hoeveel stroom je over hebt en stuurt die naar een elektrische weerstand in je (buffer)vat. “Een thuisbatterij van 10 à 15 kWh kost al snel enkele duizenden euro's”, zegt Roel Defrancq van my-PV. “Een vat water is eigenlijk een thermische batterij die je vaak al in huis hebt staan. Of je nu verwarmt met mazout, gas, pellets of een warmtepomp, het werkt in alle gevallen. Voor wie al een batterij heeft, is dit de perfecte aanvulling. De batterij zit vaak om 11 uur 's ochtends al vol. De rest van de dag kun je die energie in je wateropslag bufferen.”

Impact op je energiefactuur: zelfverbruik tot 80%

Volgens de experts is de impact op het zelfverbruik enorm. Zonder sturing ligt het zelfverbruik van een gemiddeld gezin op 30%. Ga je voor een thuisbatterij, dan neemt het zelfverbruik toe tot 50 à 55%. Met thermische opslag stijgt het zelfverbruik, of je nu een batterij hebt of niet, naar 70% à 80%. Feron: “We zien zelfs klanten die in februari en maart een zelfverbruik van 85% tot 90% halen. Alles wat het dak opwekt, gaat direct naar de boiler.” Op die manier krijgt investeren in zonnepanelen weer een andere dimensie. 

Acht maanden per jaar geen gas of stookolie nodig

Over het volledige jaar gekeken kan je volgens de experts op deze manier ongeveer acht maanden per jaar gemakkelijk van het gas of de stookolie af voor je warm water. “Dat betekent een daling van bijna 50% op je verbruik", aldus Feron. De overige maanden kan je werken met een hybride systeem. “Is er zon dan verwarmt de box het water tot bijvoorbeeld 65°C. Zakt de temperatuur onder de 45°C, dan springt de bestaande ketel bij. Zo heb je altijd comfort, maar met een minimaal verbruik van fossiele brandstoffen.”

Installatie en kosten: terugverdientijd van twee jaar

Een van de grootste troeven is de lage drempel. Er komt meestal geen zwaar breekwerk aan te pas en het is bovenal betaalbaar. Defrancq: “Als je al een boiler hebt, ben je inclusief installatie voor zo’n 1.500 euro klaar. Als je daarmee de helft van het jaar je mazout-, pellet- of gasverbruik uitschakelt, heb je het in minder dan twee jaar terugverdiend.” Feron: “Bij ons komt de volledige oplossing inclusief installatie neer op zo’n 1.000 à 3.000 euro, afhankelijk van de complexiteit. In vergelijking met een elektrische batterij is thermische opslag twee tot vijf keer goedkoper per geïnstalleerde kWh-opslagcapaciteit." 

Compatibel met elke verwarmingsketel 

Daarnaast werkt het systeem met nagenoeg alle ketels, van oude mazoutinstallaties tot moderne gascondensatieketels. Defrancq: “De oplossingen van my-PV hebben geen beperkingen. Je kan ze naadloos toevoegen aan zowat alle bestaande installaties met of zonder batterij, met of zonder digitale meter. Ze zijn ook compatibel met EMS-systemen en zelfs domotica. Bovendien kan je my-PV producten ook sturen met dynamische tarieven, wat maakt dat ook zonder zonnepanelen een verduurzaming van een fossiele verwarming mogelijk is.”

Warmtepomp en elektrische weerstand: een slimme combinatie

Zelfs als je een warmtepomp hebt, kan een elektrische weerstand nuttig zijn. “Een warmtepomp is efficiënter, maar een compressor vindt het niet fijn om constant aan en uit te springen bij elke wolk die voor de zon schuift”, aldus Defrancq. “Een elektrische weerstand vangt die kleine pieken moeiteloos op.” 

Slimme prioriteiten: eerst de wagen, dan het water?

Wie een laadpaal of thuisbatterij heeft, hoeft niet bang te zijn dat de systemen elkaar tegenwerken. De sturingen zijn 'slim' en werken meestal als laatste in de rij. "De Soliseco-box kijkt naar het overschot op de digitale meter", legt Feron uit. "Kom je thuis en steek je de auto in de stekker? Dan verdwijnt het overschot en stopt het verwarmen van het water onmiddellijk. De auto of batterij krijgt voorrang, het warme water vult de resterende gaatjes."