Zonne-energie van de zomer gebruiken in de winter? Zo werkt de waterstofbatterij voor jouw woning

Wat als je de overtollige zonnestroom van die snikhete julidagen simpelweg kon bewaren tot een ijskoude avond in januari? Met een waterstofbatterij is dit mogelijk. Maar hoe werkt deze technologie, is het de investering waard en heeft het een toekomst in ons land? Onderzoeker Bert De Schutter analyseert de kansen en beperkingen.

Seizoensopslag: elektriciteit van de zomer opslaan tot de winter

Heb je zonnepanelen, dan heb je tijdens de zonnige maanden vaak een overschot aan zonne-energie. Heb je slimme sturing, een laadpaal en eventueel een thuisbatterij, dan doe je er waarschijnlijk al alles aan om je elektriciteit zoveel mogelijk zelf te gebruiken. Maar wat in de winter, wanneer er geen overschotten zijn en de vraag naar elektriciteit groter is, zeker als je verwarmt met een warmtepomp? In dat geval kan seizoensopslag een oplossing bieden.

Waterstofbatterij als nieuwe speler

Het principe van seizoensopslag is eigenlijk heel simpel. In plaats van je overschot aan zonne-energie voor een paar cent te verkopen aan je energieleverancier (de huidige injectietarieven (maart 2026) liggen tussen 2 en 7 cent per kWh, nvdr.), kan je ze bewaren voor de winter. Hoe? Met een waterstofbatterij. 

“Dit type batterij werkt in twee richtingen”, legt Bert De Schutter uit, onderzoeker bij het expertisecentrum Energie van Thomas More. “Heb je een overschot aan zonnestroom, dan zet de batterij via elektrolyse de elektriciteit om in waterstof. Is er een tekort aan stroom, dan werkt het systeem omgekeerd: de brandstofcel produceert dan weer elektriciteit door middel van de eerder opgeslagen waterstof.”

Technologie is niet nieuw

De technologie om water om te zetten in waterstof bestaat al langer. De Schutter: “Bepaalde fabrikanten van gascondensatieketels hebben al toestellen op de markt gebracht die werken met brandstofceltechnologie. Hierbij werd gas omgezet naar waterstof, maar het probleem bij deze toestellen was dat de efficiëntie snel daalde. Een gasketel springt aan wanneer er warm water nodig is en valt daarna weer uit. Daar hebben brandstofcellen het erg moeilijk mee.”

Waterstof opslaan is goedkoper dan stroom opslaaan

Toch komt er nu beweging in het brandstofcelverhaal. Het Noorse bedrijf Photoncycle komt in Nederland met een waterstofbatterij voor seizoensgebonden energieopslag. “Het is makkelijker om van elektriciteit waterstof te maken. Een gas kan je beter opslaan dan elektriciteit en de opslag zelf is goedkoper. Maar het blijft een uitdagende technologie”, aldus De Schutter. 

Wat het Noorse bedrijf anders doet, is dat het waterstof niet onder hoge druk opslaat, maar het omzet via een chemisch proces. “Via elektrolyse zetten ze de waterstof om naar ammoniak. Dit gas is onder lage druk nog beter op te slaan dan waterstof. Maar het is momenteel nog moeilijk te beoordelen of dit ook efficiënter is.”

“Een thuisbatterij en waterstofbatterij kunnen elkaar ondersteunen. Is je thuisbatterij vol, dan kan de energie naar de waterstofbatterij. Is je thuisbatterij leeg, dan kan de waterstofbatterij deze weer bijladen”, zegt De Schutter

Ook voor Belgische huishoudens?

Stel dat deze waterstofbatterij overwaait van onze noorderburen, is dit dan een goede optie? De Schutter: “Alles zal afhangen van de investering en de levensduur. Brandstofcellen zijn niet goedkoop. De opslag daarentegen kan wel relatief goedkoop zijn per kWh.” Volgens De Schutter kan het een goede aanvulling zijn op een klassieke lithium-ion thuisbatterij. 

“Een thuisbatterij en waterstofbatterij kunnen elkaar ondersteunen. Is je thuisbatterij vol, dan kan de energie naar de waterstofbatterij. Is je thuisbatterij leeg, dan kan de waterstofbatterij deze weer bijladen. Dat kan vooral in de winter erg interessant zijn.”

Volledig off-grid gaan

Of seizoensopslag via waterstof in België een echte gamechanger wordt, betwijfelt De Schutter. “Ons land is volgens mij te ver ontwikkeld om op die manier aan seizoensopslag te doen. Ons elektriciteitsnet is goed uitgebouwd en zowel Elia als de netbeheerders blijven investeren om het net te versterken. Je kunt met zo’n batterij volledig off-grid gaan, maar dat is economisch vaak minder interessant dan aangesloten blijven.” 

Toekomst ligt bij thermische opslag: de zandbatterij

Volgens de Schutter zit de toekomst eerder in collectieve verwarming en koeling via geothermische warmtenetten en BEO-velden. “En in thermische opslag. De zandbatterij is er ook eentje om in het oog te houden. Zand kan je gemakkelijk tot 400°C opwarmen, terwijl water bij 100°C kookt en verdampt. Je kan per kilo zand meer warmte opslaan dan met water. In Genk wordt momenteel geëxperimenteerd met een zandbatterij (van 2x2,5x10 meter groot) die gekoppeld is aan een PV-installatie van 30 kilowattpiek. De batterij kan het overschot aan energie opslaan voor ongeveer een maand. Dat is veelbelovend voor collectieve gebouwen en appartementen.”

Kaarsvet als passieve airco

Een andere piste zijn de Phase Change Materials (PCM’s), zoals paraffine bolletjes (kaarsvet). “Die kunnen enorme hoeveelheden energie opslaan en afgeven door van fase te veranderen (van vast naar vloeibaar en omgekeerd). Het grote knelpunt is dat deze materialen vaak isolerend werken, wat het snel afgeven van de warmte bemoeilijkt.” Toch is het een interessante passieve manier om de binnentemperatuur stabiel te houden, pieken af te vlakken en zo energie te besparen.