Dé beste betaalbare optie om je nieuwbouw te verwarmen? 5 experts weten raad

Wie in 2021 bouwt en zonnepanelen laat plaatsen, krijgt automatisch een digitale teller die niet meer terugdraait. Vanaf 2022 zal het piekverbruik ook een rol spelen: we zullen ons verbruik in de toekomst meer moeten spreiden. Hoe kan je een nieuwbouwwoning nu het best verwarmen? Is het nog interessant om een elektrische warmtepomp te plaatsen? Of kan je ook nog voor een condenserende gasketel kiezen? We vroegen het na bij enkele specialisten.

1. Jan Deklerck, segment manager commercial & new build bij verwarmingsspecialist Remeha

“Begin met isoleren en een afgiftesysteem op lage temperatuur”

“Je moet je woning eerst voldoende isoleren en een afgiftesysteem op lage temperatuur zoals vloerverwarming voorzien. Daarna kan je verschillende richtingen uit voor verwarming. Als je jouw budget in isolatie en vloerverwarming steekt, kan je eventueel eerst een condensatieketel plaatsen en pv-panelen op je dak leggen om een voldoende laag E-peil te halen. Maar als het budgettair kan, raad ik een warmtepomp aan.”

“Er komt een nieuw elektriciteitstarief en daar zijn nog enkele onduidelijkheden rond. Maar de VREG heeft wel al simulaties gemaakt waaruit blijkt dat de operationele kost van een warmtepomp niet verhoogd zal worden. Je gaat dus niet meer betalen voor je verbruik. Sommige simulaties duiden zelfs op een kleine daling van de elektriciteitsfactuur. Combineer je een warmtepomp met pv-panelen? Dan is dit ook interessant voor koeling: naast verwarming heb je vooral koeling nodig in een nieuwbouw. Als de zon schijnt, wekken je pv-panelen energie op die je kan gebruiken om te koelen via je vloerverwarming.”

“Pv-panelen op zich worden wel een stuk minder interessant qua terugverdientijd omdat je geen terugdraaiende teller meer hebt. Dus moet je op zoek gaan naar een methode om zelfconsumptie te bevorderen. Dat betekent dat je op het moment dat de zon schijnt je warmtepomp laat draaien of bijvoorbeeld je vaatwasser opzet. Je kan ook energie opslaan in een buffervat voor je sanitair warm water. Dan gebruik je de gratis energie van je pv-panelen om gratis sanitair warm water aan te maken.”

“Deze zelfconsumptie zal minder zijn in de winter, omdat je dan geen overproductie hebt. Je zou een batterij kunnen installeren, maar je kan de elektriciteit die je in de zomer opwekt niet in de winter gebruiken. Het opslaan van hernieuwbare energie is dus een probleem. In de toekomst zouden we bijvoorbeeld via elektrolyse elektriciteit kunnen omzetten in waterstof. En waterstof kan je wel opslaan. Op termijn kunnen we dan denken aan waterstofnetten en -verbrandingsketels. Maar zolang er geen waterstofnet is, is zo’n waterstofketel nog niet interessant.”

2. Wouter Hilderson, technisch adviseur bij het kennisplatform energieneutraal bouwen Pixii

“Vraag advies aan architect en EPB-verslaggever”

Over de beste betaalbare optie spreekt Wouter Hilderson zich niet uit. “Dit hangt af van de specifieke woning, situatie en ook van de keuzes die je als bouwheer maakt of de wensen die je hebt. Je architect en EPB-verslaggever zullen daar een gefundeerder antwoord op kunnen geven.”

“De kern wordt wel om energieopwekking en -verbruik zo goed mogelijk op elkaar af te stemmen, en/of een vorm van opslag te voorzien. Opslag kan op verschillende manieren. Je denkt misschien in de eerste plaats aan een batterij om zo de elektriciteit op te slaan. Dit gaat slechts over een beperkte hoeveelheid, en dient dus vooral voor de korte-termijnopslag. Zo kan je meer van de zelf opgewekte elektriciteit ook zelf gebruiken. Maar 100% zelfvoorzienend zijn is niet haalbaar.”

“Naast elektriciteit kan je ook warmte stockeren. Bijvoorbeeld met een warmtepomp. Je kan de warmte die de warmtepomp opwekt, stockeren in een goed geïsoleerd buffervat voor warm water, of in de thermische massa van je uitstekend geïsoleerd huis. Hiervoor is wel sturing nodig. Er zijn al warmtepompen op de markt die dit kunnen, en er lopen tal van projecten om dit verder te ontwikkelen. Ook dit is opslag op korte termijn.”

3. Jorn Van Herck, afdelingshoofd EPB bij studiebureau Enerdo

“Maximaal inzetten op hernieuwbare energie”

“Afstappen van fossiele brandstoffen is dé logische duurzame stap om de CO₂-uitstoot te beperken. We zullen dus maximaal moeten inzetten op hernieuwbare energie zoals pv-panelen en warmtepompen. Pv-panelen wekken geen warmte op die benut kan worden in de woning, maar ze dragen wel bij tot de verlaging van de CO₂-uitstoot. Bovendien hebben ze een goede impact op je E-peil. Gezien de wijzigende wetgeving van de digitale teller en het piekverbruik zal vanaf 2021 een oost-westoriëntatie interessanter worden dan een zuidgerichte installatie. Zeker in combinatie met een slimme warmtepomp.”

“Een warmtepomp is een goede oplossing om de warmte van je woning op een CO₂-neutrale wijze op te wekken. De relatief lage gasprijs zorgt er nog te vaak voor dat de hogere investeringskost een drempel is om voor deze techniek te kiezen. Kies je voor een warmtepomp? Dan is het zeer belangrijk om het vermogen goed te dimensioneren zodat ze niet te groot of te klein is. Om een elektrische piekbelasting van de warmtepomp te vermijden, voorzie je best een buffervat zodat je slimme warmtepomp het buffervat kan opwarmen op momenten dat je zonnepanelen elektriciteit leveren. Is een warmtepomp budgettair nog niet haalbaar? Dan adviseer ik een condenserende gasketel met vloerverwarming en/of radiatoren op lage temperatuur zodat je over een paar jaar zonder problemen kan overschakelen naar een warmtepomp (met buffervat).”

“Thuisbatterijen zijn op dit moment nog te duur en daardoor niet rendabel. De hoge prijs is enerzijds te wijten aan dure grondstoffen en ontwikkelingskosten, en anderzijds aan de lage vraag op de markt. Over enkele jaren zal de technologie meer op punt staan, en zal de markt automatisch ontvankelijker worden.”

4. Jurgen Naets, expert duurzaam bouwen bij Bond Beter Leefmilieu en Ecobouwers.be

“Warmtepomp evidente keuze bij nieuwbouw”

Volgens Jurgen Naets zou de keuze voor een warmtepomp evident moeten zijn bij nieuwbouw. “Een warmtepomp reduceert het stookolie- of aardgasverbruik tot nul en is daarom erg duurzaam. Bovendien hebben warmtepompen enkele grote voordelen. Er is ter plaatse geen uitstoot –ze zijn dus goed voor de plaatselijke luchtkwaliteit– maar ze kunnen ook energie opslaan –bijvoorbeeld in een buffervat– wanneer zonne- of windinstallaties een overschot aan elektriciteit produceren.”

“Met het nieuwe capaciteitstarief in 2022 zal de kost voor gezinnen met een warmtepomp in de meeste gevallen lager liggen. Zeker als je er in slaagt om je verbruik te spreiden, zodat niet al je grote stroomverbruikers –zoals je strijkijzer of oven– gelijktijdig in huis stroom vragen. Het grote voordeel van een warmtepomp is dat je je verbruik goed kunt plannen en sturen. Er bestaan slimme applicaties die de warmtepomp automatisch terugschakelen als andere apparaten veel vermogen vragen. Voor je comfort maakt het geen verschil, maar wel voor je factuur, omdat je zo stroompieken vermijdt. Hiermee kan je honderden euro’s per jaar uitsparen.”

“Een warmtepomp zal in de toekomst alleen maar interessanter worden. Alleen is het belangrijk dat ze slim aangestuurd kan worden. Zo kan ze niet enkel je huis verwarmen, maar ook dienst doen als batterij: door energieoverschotten van het net op te slaan en pieken af te vlakken als je energie vraagt van het net. Op die manier is ze interessanter dan een thuisbatterij van het type Powerwall. Al vullen beide technieken elkaar aardig aan.”

5. Patrick O, CEO bij Viesmann

“Batterij standaardtoestel in de toekomst”

“Een warmtepomp is de meest logische keuze voor een nieuwbouwwoning. Het is een toekomstgerichte installatie met een goede EPB-score, een lage CO₂-uitstoot en het is compatibel met toekomstige elektrificatie. Naast een warmtepomp kan je ook opteren voor een gascondensatieketel, al dan niet gecombineerd met een zonneboiler.”

“Zowel een warmtepomp als een condensatieketel kan je combineren met een pv-installatie. De terugdraaiende teller is einde verhaal, waardoor je de energie die je opwekt met zonnepanelen zoveel mogelijk op het moment zelf moet verbruiken. Om je eigen verbruik te optimaliseren, kies je best voor een oost-westopstelling van je pv-panelen.”

“Daarnaast zullen de Vlaamse netkosten vanaf 2022 anders berekend worden. Hoge stroompieken zullen zwaarder belast worden. Met een batterij kan je het eigen verbruik met zo’n 30% verbeteren en pieken opvangen waardoor je hogere stroomkosten kan beperken. Ik verwacht dat een batterij in de komende jaren een standaardtoestel in huis zal worden. Momenteel kost een kwalitatieve batterij tussen de 7.000 en 10.000 euro.”