Wonen in een leefkelder: enkele praktische tips

We zijn zo druk bezig met hoger en dichter op elkaar te bouwen dat we haast vergeten hoeveel ruimte er nog te winnen valt onder de grond. Met deze architectentips maak je van je kelder een echte leefkelder. Wat dacht je van een speelkamer, fitnesszaal of zelfs een logeerkamer in je kelder?

Laat je bijstaan door iemand met ervaring

Naast een architect, is ook een stabiliteitsingenieur een vaste waarde bij grote (ver)bouwprojecten. Hij is verantwoordelijk voor de funderingen van je woning en baseert zich zowel op de eigenschappen van de constructie zelf als op de samenstelling van de ondergrond. Is deze draagkrachtig genoeg? Hoe zit het met het peil van het grondwater?

Al deze factoren spelen ook mee in de uiteindelijke keuze van je kelder. Want die moet perfect waterdicht zijn. Zeker als je zorgeloos en comfortabel wil wonen in je kelder, is iemand met ervaring met dergelijke projecten een must.

Geef grondwater geen kans

Je wil echt geen vocht in je leefkelder. Het is nefast voor je afwerking, het binnenklimaat en voor je gezondheid, want het is een ideale kweekvijver voor schimmel. Zonder een doorgedreven waterdichting ben je eigenlijk al een vogel voor de kat. Gegoten of gestorte kelders bieden veruit het meeste kans op een droge kelder, zeker als ze in één keer gestort worden. Prefab kelders zijn een prima oplossing, maar zijn beperkt in grootte omdat ze nog op je werf moeten geraken.

Gemetselde kelders zijn alleen een optie als grondwater geen issue is. Maar zelfs dan is extra aandacht nodig voor een waterdichte afwerking. Voorbeelden hiervan zijn een drainage, waterslot, bitumen aan de buitenkant, cementering aan de binnenzijde of zelfs een volledig aparte binnenconstructie waardoor eventueel grondwater niet tot aan de binnenmuur geraakt. Informeer je voldoende over deze verschillende toepassingen.

Laat het daglicht binnen in je leefkelder

‘Kelder’ hoeft geen synoniem te zijn voor ‘donker’ en ‘kunstlicht’. Om je kelderverdieping helemaal op te waarderen tot gezellige leefruimte, is voldoende daglicht cruciaal. Bespreek met je architect wat mogelijk is. Werk je met een buitenpatio en laat je jouw ramen volledig doorlopen tot je keldervloer, of kies je voor een subtiele lichtinval?

De hoogte van hetgrondniveau is belangrijk. Door je leefkelder niet volledig onder het maaiveld te doen verdwijnen, win je gemakkelijk aan daglicht. Of werk met een vide of lichttunnel, zodat je licht binnenlaat vanuit je bovenverdiepingen. Is het niet mogelijk om daglicht binnen te halen in je kelder? Denk dan extra goed na over gepaste verlichting.

Isoleer, verlucht en verwarm je leefkelder

Een leefkelder die dient als volwaardige leefruimte, maakt deel uit van het beschermd enverwarmd volume. Je moet dus in orde zijn met de EPB-eisen en voldoende isolatie aanbrengen. Dat kan via je buiten- of je binnenmuren. Ligt je kelder volledig in de grond, kies dan voor isolatiemateriaal met voldoende drukvastheid (tegen de druk van de grond) en vochtbestendigheid (tegen insijpelend regenwater of grondwater). Verlijmen geniet hier de voorkeur in plaats van pluggen, want je sluit een minieme lucht- en waterspouw uit.

Ook verwarming is onmisbaar in een leefkelder. En vergeet je ventilatie niet, zodat er voldoende verse lucht circuleert en de vochtigheidsgraad op peil blijft. Hogere plafonds dragen bij tot een betere circulatie van verse lucht. Voorzie daarom – ook voor je ruimtegevoel – plafonds van 2,50 m in plaats van de standaard 2,20 of 2,30 m.

Opgelet met natte ruimtes

Komt er een living of badkamer in je kelder? Of wil je een buitenpatio? Grote kans dat je kelderniveau onder het aansluitpunt van de riolering ligt. In dat geval moeten je afvalwater en regenwater terug omhoog geraken. Hiervoor heb je een aangepast pompsysteem met eventuele terugslagklep nodig.

Wat met de afwerking van je leefkelder?

Is je leefkelder 100% waterdicht, dan heb je op vlak van afwerking in principe geen beperkingen. Materialen zoals polybeton, keramische of cementtegels voor je vloer zijn sowieso een veilige keuze. Ook nat pleisterwerk hoeft geen probleem te vormen, maar breng dan een vochtkerende folie aan op je muren als buffer. Of werk met voorzetwanden waar je meteen ook je leidingen, stopcontacten en kabels achter verstopt.

Kelder renoveren?

Wil je jouw oude kelder nieuw leven inblazen? Ook dan is het extra belangrijk om experts in te schakelen. Zij schatten in waar de pijnpunten liggen en waar je extra in moet investeren. Heb je een gemetselde kelder? Wat met de toegankelijkheid? Zijn je wanden en vloeren in goede staat? Hoe neutraliseer je koudebruggen? Vormen het grondwater en de ondergrond een probleem?

Zeker als je al met vochtproblemen kampt in je kelder, moet er een alarmsignaal in je hoofd afgaan. Nog meer dan bij nieuwbouw gelden de traditionele aandachtspunten, al is de oplossing bij renovaties niet altijd (even gemakkelijk) toepasbaar.