Zonnepanelen plaatsen: oriëntatie, hellingsgraad en andere aandachtspunten

Waarop moet je letten als je zonnepanelen wil plaatsen? Niet alleen waar je ze plaatst, maar ook de oriëntatie en hellingsgraad hebben invloed op je rendement. Bovendien moet je eerst weten of je dak wel geschikt is voor zonnepanelen en of je een vergunning nodig hebt. Wij zetten alle aandachtspunten voor jou op een rij.

Waar zonnepanelen plaatsen?

Zonnepanelen worden meestal op een dak geplaatst. Zowel hellende als platte daken komen in aanmerking. Bij een hellend dak kunnen ze ook deel uitmaken van de dakbedekking als esthetische of minder opvallende oplossing. Denk maar aan leien met geïntegreerde zonnecellen. Bij een plat dak worden zonnepanelen op een draagconstructie gemonteerd. Ook op het dak van je garage, veranda, tuinhuis, … kan je zonnepanelen plaatsen op voorwaarde dat het dak voldoende draagkracht heeft.

Er bestaan tegenwoordig ook zonnepanelen die je tegen je gevel kan monteren of in je gevel kan integreren. Hou er wel rekening mee dat verticale zonnepanelen minder rendabel zijn, omdat de hellingshoek minder ideaal is. Heb je niet voldoende plaats op je dak? Dan kan je zonnepanelen ook op de grond plaatsen op een draagstructuur. Kies een plaats in je tuin met zo weinig mogelijk schaduw.

Oriëntatie zonnepanelen

Zonnepanelen die naar het zuiden gericht zijn, leveren het meeste rendement op. Maar dat betekent niet dat zonnepanelen altijd zo georiënteerd moeten worden. Zuidelijk gerichte zonnepanelen produceren het meeste energie rond het middaguur, terwijl je vooral ‘s avonds elektriciteit nodig hebt, wanneer iedereen terug is van het werk of van school. Als je een thuisbatterij installeert, kies je best wel voor deze oriëntatie, zodat je zo veel mogelijk zonne-energie kan opslaan.

Is je dak op het zuidoosten of zuidwesten gerecht, dan verlies je amper 5% rendement. Ook een oost-west-opstelling kan een interessante keuze zijn. Zo spreid je de stroomproductie over de hele dag en wek je ook ‘s ochtends en ‘s avonds stroom op, wanneer je wel thuis bent en zo veel mogelijk stroom zelf kan verbruiken. Lees hier hoe je optimaal gebruik maakt van de opbrengst van je zonnepanelen.

Hoe geschikt is je dak?

Zowel op een hellend als op een plat dak kan je zonnepanelen installeren, op voorwaarde dat je dak vrij is van asbest en voldoende draagkracht heeft. Je moet er wel rekening mee houden dat de helling van je dak niet te steil is en dat er niet te veel schaduw op valt. Zolang het rendement van de zonnepanelen meer dan 50% bedraagt, loont het de moeite om zonnepanelen op je dak te installeren. Omdat elk dak anders is, vraag je best aan een expert of installateur of jouw dak geschikt is en waar je best zonnepanelen plaatst.

Welke hellingsgraad?

In ons land wekken zonnepanelen het meeste stroom op als de hellingshoek van het dak tussen de 30 en 45 graden schommelt. Je dak mag dus niet te steil zijn. Ook op platte daken kan je zonnepanelen leggen: ze worden dan idealiter bevestigd op een metalen frame onder een hellingshoek van 30 tot 45 graden. Op een plat dak zal je zonnepanelen wel meer moeten spreiden, zodat de eerste rij geen schaduw op de volgende rij werpt wanneer de zon lager aan de hemel staat.

Hoeveel zonnepanelen plaatsen?

Hoeveel zonnepanelen je nodig hebt, hangt af van je energieverbruik. Een gemiddeld gezin met twee kinderen verbruikt zo’n 3.500 kWh per jaar. Heb je een warmtepomp, reken dan op een extra verbruik van zo’n 2.5000 kWh. Wil je ook rekening houden met de (toekomstige) aankoop van een elektrische auto? Dan verbruik je gemiddeld nog eens 3.000 kWh extra.

De grootte van een PV-installatie wordt niet uitgedrukt in kilowattuur (kWh), maar in wattpiek (Wp). Hoeveel kWh één Wp produceert is onder andere afhankelijk van de oriëntatie en helling van de PV-installatie. Voor de omzetting van Wp naar kWh deel je het elektriciteitsverbruik door de omzettingsfactor. In Vlaanderen bedraagt de omzettingsfactor ongeveer 1 bij een perfect zuidelijke opstelling en eerder 0,85 bij een oost-west-opstelling.

Rekenvoorbeeld: Als we het gemiddelde verbruik van 3.500 kWh delen door een omzettingsfactor van 0,85, dan komen we uit op 4.117 Wp. Dat is het minimale vermogen dat je nodig hebt. Dat komt neer op zo’n 11 à 12 panelen als je weet dat één zonnepaneel tegenwoordig een gemiddeld vermogen van 365 Wp heeft.

Hoeveel plaats nemen zonnepanelen in?

De afmetingen van zonnepanelen verschillen van merk tot merk. Gemiddeld genomen heeft een zonnepaneel een oppervlakte van 1 tot 2 m². Gaan we uit van een oppervlakte van 1,5 m² dan nemen 5 zonnepanelen 7,5 m² in beslag op een hellend dak. Hou er rekening mee dat je zonnepanelen op een plat dak meer moet spreiden zodat de eerste rij geen schaduw werpt op de volgende rij.

Hoe verloopt de plaatsing en aansluiting?

Een installateur plaatst de zonnepanelen in drie stappen:

1. Zonnepanelen plaatsen

De installatie van zonnepanelen op een hellend en op een plat dak is vergelijkbaar. Bij een hellend dak zal de installateur eerst de dakhaken bevestigen om de rails te monteren. Daarop plaatst hij de panelen volgens het legplan dat hij hanteert. Bij een plat dak plaatst hij de panelen in een metalen frame onder de gewenste hellingsgraad. Vervolgens verbindt hij de zonnepanelen onderling met kabels. De hoofdkabel wordt via een kabelgat in het dak naar binnen getrokken.

2. Omvormer plaatsen

Zodra de zonnepanelen geplaatst zijn, installeert hij de omvormer in huis. Die wordt meestal in de technische ruimte of in de garage tegen de muur bevestigd. Idealiter is de afstand tussen de zonnepanelen en de omvormer zo kort mogelijk. Daarom wordt die soms ook onder het dak op zolder geplaatst.

3. Kabels aansluiten

Vervolgens sluit de installateur de zonnepanelen via de hoofdkabel aan op de omvormer. Die wordt op zijn beurt aangesloten op de meterkast. Is er geen vrije stroomkring beschikbaar? Dan zal hij nog een extra kring bijplaatsen.

Hoe lang duurt het om zonnepanelen te plaatsen?

Een installateur kan normaal gezien op één dag je zonnepanelen plaatsen. Hoeveel tijd het precies in beslag neemt, hangt af van het soort dak en de grootte van de installatie. Het plaatsen van zes zonnepanelen duurt natuurlijk minder lang dan het plaatsen van zestien panelen.

Zelf plaatsen of laten plaatsen?

Wil je besparen? Dan kan je overwegen om je zonnepanelen zelf te plaatsen. Er zijn verschillende bedrijven die doe-het-zelfpakketten aanbieden. Maar zonnepanelen installeren is niet zonder risico’s: je moet met de panelen op je dak klimmen, terwijl een paneel al snel 20 kilo weegt. Ook moet je technische kennis hebben van elektriciteit om veilig te kunnen werken. Bovendien laat je de aansluiting van de omvormer op de meterkast beter aan een professional over.

De meeste gezinnen laten hun zonnepanelen daarom door een professionele installateur plaatsen. Dat brengt enkele voordelen met zich mee: hij werkt snel en veilig, hij sluit je zonnepanelen en omvormer op een correcte en veilige manier aan op de meterkast, hij zorgt voor een ideale opstelling van de panelen en biedt garantie op de uitgevoerde werken.

Vergunning nodig om zonnepanelen te plaatsen?

Om zonnepanelen te plaatsen in Vlaanderen heb je een vergunning nodig. Voldoe je aan bepaalde voorwaarden, dan geldt er wel een vrijstelling van de vergunningsplicht. Zo hoef je in de volgende gevallen geen vergunning aan te vragen:

• Plat dak: als je zonnepanelen niet hoger dan 1 meter uitsteken boven de dakrand.
• Hellend dak: als je zonnepanelen in het dakvlak geïntegreerd worden. Dat wil zeggen dat ze ofwel op de dakbedekking in dezelfde helling geplaatst worden, ofwel ter vervanging van de dakbedekking waarbij ze zelf als dakbedekking dienstdoen.

Ook in Wallonië en Brussel heb je in principe geen vergunning nodig als je zonnepanelen op je dak geplaatst worden en ze niet uitsteken over je dak, of als ze in je dakbedekking geïntegreerd worden.

Tip: Hou er rekening mee dat je gemeente bijkomende voorwaarden kan opleggen. Informeer daarom altijd bij je gemeente of je een vergunning nodig hebt.

Keuring en aanmelding

Je bent verplicht om je zonnepanelen te laten keuren voordat je ze in gebruik neemt. De keurder maakt een keuringsverslag op dat je nodig hebt om je zonnepanelen aan te melden bij je netbeheerder.

FAQ zonnepanelen plaatsen