Voorschotten betalen: wat zegt de wet?

Voorschotten vragen, is een courant gegeven in de bouwsector. Maar wat zijn je rechten en plichten als (ver)bouwer? Kan je jezelf een hoop miserie besparen met bijvoorbeeld een extra clausule? En wat als er niets over een voorschot staat op je offerte en je aannemer er ineens naar vraagt? Jan Allaert van Bonus Advocaten weet raad.

Algemene aanneming versus wet-Breyne

De wet maakt een duidelijk onderscheid tussen aannemingsovereenkomsten die onder de wet-Breyne vallen en welke niet. "De wet-Breyne voorziet in een wettelijke voorschotregeling. Bij de 'algemene' aanneming is dat niet geval", legt Allaert uit.

Lacune in de wet

"Bij gebrek aan een specifieke regelgeving, valt de wet terug op het gemeen recht en het Burgerlijk Wetboek. Maar er staan weinig bepalingen in over aanneming. En die vermelden niets over voorschotten. Aannemers mogen wettelijk gezien dus voorschotten vragen."

Vermijd excessieve voorschotten

"Het is ook begrijpelijk. Aannemers moeten voor de uitvoering van werken allerhande grondstoffen en materialen aankopen en de btw voorschieten", legt Allaert uit.

"Op de omvang van een voorschot geldt geen wettelijke limiet. Maar excessieve bedragen van 50 % en meer zijn af te raden."

Gulden middenweg

Je bent als bouwheer niet verplicht om in te stemmen met een voorschot. "Maar als je weigert, riskeer je dat je aannemer de opdracht niet wil uitvoeren." De gulden middenweg? "Instemmen met een voorschot, maar het bedrag beperken. Onderhandel over de betalingsmodaliteiten om tot een compromis te komen. Duidelijke afspraken zijn erg belangrijk."

Offerte aanvaarden = overeenkomst

Allaert wijst erop dat als je een offerte aanvaardt, die ook geldt als overeenkomst tussen beide partijen. "Wees dus extra aandachtig voor de voorwaarden in je offerte. Verleen je je goedkeuring aan de aannemer om werken op te starten op basis van zijn bestek of offerte? Dan ligt de overeenkomst tussen jou en hem vast volgens die voorwaarden. Zet jullie afspraken zeker op papier en bevestig ze met een handtekening van alle partijen. Met een ondertekende offerte en betalingsmodaliteiten sluit je discussies uit."

Wanneer betalen?

Je moet de aannemingsprijs betalen volgens de voorwaarden van je overeenkomst. "Bij gebrek aan een wettelijke bepaling of contractuele regeling is de prijs pas opeisbaar na voltooiing van de werken. En dus niet naargelang ze vorderen. Je kan als bouwheer dan ook slechts aangesproken worden tot het betalen van voorschotten volgens wat effectief is gepresteerd of uitgevoerd."

Controleplicht voor de bouwheer

Verder heb je als bouwheer een controleplicht. "Dat wil zeggen dat je tijdens de uitvoering van de werken de hoeveelheden, werkuren, materialen... van de aannemer verifieert. De aannemer moet dit mogelijk maken. Door het ter beschikking stellen van periodieke staten, bijvoorbeeld. Als hij dit niet doet, mag je elke betaling weigeren. Dat mag ook als je aannemer een voorschot zou vorderen dat de uitgevoerde werken overschrijdt."

Stok achter de deur

Nog een wijze raad: "Vereffen nooit de volledige aannemingsprijs vóór de oplevering van de werken. Als er zich tijdens de uitvoering gebreken voordoen, heb je als bouwheer – voor zover je de aannemingsprijs nog niet integraal hebt voldaan - een middel om de aannemer tot een oplossing te dwingen. Een gedeelte van de aannemingsprijs inhouden, kan dus als een stok achter de deur werken."

Conclusie?

Je aannemer mag voorschotten vragen. Zelfs hele hoge. Jij als bouwheer hebt uiteraard het recht om dit te weigeren. Zet je handtekening nooit onder een offerte met een voorschotregeling waar je je niet goed bij voelt. Probeer een compromis te zoeken of blaas de deal af.

Een correcte offerte en een correct voorschot beginnen bij een betrouwbare aannemer. Hoe vermijd je de cowboys?